Parasieten bij je hond herkennen: signalen en vervolgstappen

Kort antwoord: wat kun je thuis zien?

Je kunt in de vacht zoeken naar vlooien of vlooienpoep, vastzittende teken en rijstkorrelachtige lintwormsegmenten rond de anus of in verse ontlasting. Let ook op veranderingen zoals aanhoudende jeuk, diarree, braken, gewichtsverlies, minder eetlust, bleek tandvlees of ongewone lusteloosheid. Deze signalen helpen je om vast te leggen wat je ziet en te bepalen wanneer je de dierenarts moet bellen, maar op basis van alleen het uiterlijk kun je geen parasiet vaststellen. Veel eitjes en organismen van parasieten zijn microscopisch klein. Dezelfde klachten kunnen ook worden veroorzaakt door allergieën, een infectie, veranderingen in de voeding, pijn of een andere aandoening.

Controleer je hond voor de zekerheid bij goed licht, raak hem alleen aan zolang hij zich prettig voelt, maak een duidelijke foto van alles wat er ongewoon uitziet en neem contact op met een dierenarts als je een teek, wormachtig materiaal, terugkerende maag-darmklachten of een verandering in de energie van je hond opmerkt. Geef geen ontwormingsmiddel, vlooienmiddel of ander medicijn op basis van alleen een foto van internet.

Maak eerst onderscheid tussen de belangrijkste groepen parasieten

‘Parasieten’ is een brede term. Uitwendige parasieten leven op of in de huid, vacht of oren. Vlooien en teken zijn de bekendste voorbeelden, terwijl mijten huid- of oorproblemen kunnen veroorzaken die je thuis moeilijk met zekerheid kunt vaststellen. Inwendige parasieten leven in het spijsverteringskanaal en omvatten spoelwormen, haakwormen, zweepwormen en lintwormen. Voor hartworm en sommige door teken overgedragen infecties zijn onderzoeken door de dierenarts nodig; die kun je niet vaststellen door alleen de vacht of ontlasting te bekijken.

Dit onderscheid is belangrijk, omdat je met één controle niet alles kunt opsporen. Een vlooienkam kan vlooienpoep zichtbaar maken, maar biedt geen bescherming tegen hartworm en spoort die ook niet op. Met een ontlastingsonderzoek kunnen bepaalde inwendige parasieten worden opgespoord, maar zo’n test verklaart niet elke jeukende plek en vindt niet elke infectie in elk stadium.

Zo controleer je de vacht en huid van je hond

Kies een rustig moment nadat je hond tot rust is gekomen. Spreid de vacht en bekijk de huid rechtstreeks, vooral rond de nek, buik, liezen, staartaanzet, oren en tussen de tenen. Voel na een wandeling door hoog gras of struikgewas, een hike of tijd met andere dieren voorzichtig met je handen over de vacht om te controleren of je een klein bultje voelt dat er eerder niet zat. Stop als je hond pijn lijkt te hebben, een plek beschermt of onrustig wordt.

• Vlooien en vlooienpoep: Vlooien bewegen snel en zijn gemakkelijk over het hoofd te zien. Kleine zwarte of roodzwarte puntjes, aanhoudend krabben, likken of bijten, haaruitval, korstjes of huidirritaties kunnen aanwijzingen zijn. Met een vlooienkam boven een witte handdoek kun je vuil en ander materiaal opvangen. Vlooienpoep bestaat uit verteerd bloed. Een paar puntjes die na bevochtiging roodbruin uitlopen, maken de aanwezigheid van vlooien aannemelijker, maar geven geen volledig beeld van een mogelijke vlooienplaag.
• Teken: Kijk en voel rond de oren, oogleden, halsbandzone, nek, oksels, liezen, tussen de tenen en onder de staart. Een teek kan eruitzien als een donker, stevig bultje dat aan de huid vastzit. Maak een close-upfoto en bel je dierenarts voor advies over het verwijderen ervan, vooral als de teek dicht bij een oog zit of je hond aanraken niet goed verdraagt. Controleer jezelf en andere huisdieren na dezelfde blootstelling in de buitenlucht.
• Veranderingen aan de huid of oren: Roodheid, korstjes, schilfers, een onaangename geur, kale plekken, herhaaldelijk krabben aan de oren of schudden met de kop kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Parasieten zijn één mogelijkheid, maar ook allergieën, gisten, bacteriën, irritatie en andere aandoeningen kunnen er vergelijkbaar uitzien. Een praktische gids voor huidveranderingen bij honden na de vachtverzorging kan je helpen om je waarnemingen overzichtelijk bij te houden, maar een aanhoudende of pijnlijke verandering moet nog steeds door een dierenarts worden beoordeeld.

Waar je op kunt letten in ontlasting of braaksel

Gebruik een vers monster of een foto in plaats van te proberen materiaal uit je geheugen te identificeren. Lintwormsegmenten kunnen eruitzien als kleine rijstkorrels en zichtbaar zijn in verse ontlasting, rond de anus of op de slaapplaats. Sommige spoelwormen kunnen eruitzien als bleke sliertjes, maar veel parasieten scheiden eitjes of andere ontwikkelingsstadia uit die je zonder onderzoek niet kunt zien. Materiaal dat zichtbaar wordt nadat ontlasting buiten heeft gelegen, kan ook een insect of omgevingsvuil zijn en hoeft geen parasiet van je hond te zijn.

Diarree, slijm, bloed, braken, een opgezwollen buik, achterblijvende groei bij een puppy, minder eetlust of onverklaarbaar gewichtsverlies verdienen aandacht, ook als je geen worm ziet. Haakwormen kunnen bloedverlies veroorzaken, vooral bij jonge puppy’s. Een hond kan ook een inwendige parasiet hebben zonder duidelijke klachten of met slechts weinig symptomen. Normaal uitziende ontlasting sluit een infectie daarom niet uit.

1. Gebruik een wegwerpzakje of een schone container en raak ontlasting niet met blote handen aan.
2. Noteer wanneer de verandering begon, hoe vaak deze voorkomt en of je hond normaal eet, drinkt en zich gedraagt.
3. Fotografeer zichtbaar materiaal naast een bekend voorwerp om de grootte in te schatten, maar leg het niet in de buurt van eten of kinderen.
4. Vraag de dierenartspraktijk of ze een vers monster wil ontvangen en welk type bakje of moment daarvoor de voorkeur heeft.

Als je rijstkorrelachtige segmenten ziet, ga er dan niet van uit dat een algemeen ontwormingsmiddel de juiste oplossing is. De meest voorkomende lintworm bij honden houdt verband met het inslikken van een besmette vlo. Daarom moet het behandelplan van de dierenarts mogelijk zowel de inwendige parasiet als de blootstelling aan vlooien aanpakken.

Let op het totaalbeeld van je hond, niet op één symptoom

Parasieten kunnen invloed hebben op de eetlust, ontlasting, kwaliteit van de vacht, energie, lichaamsgewicht of het comfort van je hond, maar geen van deze signalen is op zichzelf kenmerkend. Houd kort bij op welke datum iets gebeurde, of je hond recent buiten of in de buurt van wilde dieren is geweest, heeft gereisd, contact had met andere honden in een hondenpark of pension, en of je vlooien of teken hebt gezien. Noteer ook welke preventieve middelen zijn gebruikt, veranderingen in de ontlasting, braken, eetlust en energieniveau. Deze informatie helpt de dierenarts om een passende test te kiezen in plaats van te gissen op basis van één foto.

Voor jonge puppy’s, oudere honden, honden met andere aandoeningen en honden die veel buiten komen of vaak met wilde dieren in aanraking komen, kan een ander onderzoeks- en preventieplan nodig zijn. Ook regionale verschillen in het voorkomen van parasieten spelen een rol. Gebruik niet zomaar het middel, de toedieningsfrequentie of de dosering van een andere hond. Gebruik ook nooit een middel voor katten bij een hond of een middel voor honden bij een kat.

Hoe de dierenarts de vermoedelijke oorzaak vaststelt

Een dierenarts kan, afhankelijk van de vermoedelijke parasiet en de voorgeschiedenis van je hond, een lichamelijk onderzoek, fecesonderzoek, antigeentest, PCR-test, bloedonderzoek, huid- of ooruitstrijkje of een andere test uitvoeren. Deze methoden beantwoorden verschillende vragen. Een ontlastingsonderzoek is bijvoorbeeld relevant voor veel inwendige parasieten, terwijl voor hartworm en sommige door teken overgedragen aandoeningen bloedonderzoek nodig is. Ook kan één test een infectie missen, afhankelijk van het moment van testen, het ontwikkelingsstadium van de parasiet, de kwaliteit van het monster en de gebruikte methode.

Neem de foto, het monster, gegevens over preventieve middelen en je notities over mogelijke blootstelling mee. Vertel de dierenarts over rauwe voeding of het eten van gevonden materiaal, contact met knaagdieren of wilde dieren, gedeelde buitenruimtes, recente reizen, nieuwe dieren en eventuele middelen die al zijn gebruikt. Als je hond na het aanbrengen van een middel zwakte, trillingen, braken, veranderingen in de ademhaling of een andere plotselinge reactie krijgt, bel dan direct een dierenarts of gifinformatiecentrum en houd de verpakking bij de hand.

Preventie en hygiëne in huis

Parasietenbestrijding werkt het best als onderdeel van een plan dat samen met de dierenarts is opgesteld en aansluit bij de leeftijd, gezondheid, leefstijl, lokale blootstelling en testresultaten van je hond. Vraag naar bescherming tegen vlooien, teken, hartworm en inwendige parasieten gedurende het hele jaar, in plaats van te wachten tot je een zichtbare worm ziet. Volg het etiket van het product en de instructies van de dierenarts precies op en noteer wat je hebt gegeven en wanneer.

• Ruim hondenpoep op openbare plekken meteen op en doe dat dagelijks in de tuin. Sluit het afval goed af en was daarna je handen.
• Was de mand en dekens en maak plekken schoon waar vlooien of besmette ontlasting kan zijn geweest. Vraag je dierenarts hoe je een bestaande vlooienplaag moet aanpakken, omdat een groot deel van de levenscyclus van een vlo buiten de hond plaatsvindt.
• Voorkom dat je hond van de grond eet of op dieren jaagt, houd hem weg bij onbekende ontlasting en laat hem niet drinken uit mogelijk vervuild stilstaand water.
• Controleer de vacht en poten na tijd buiten. Een pootreinigingsbeker zoals PawPod automatische hondenpootreiniger kan helpen om modder, zand, nat gras of strooizout af te spoelen voordat je hond ermee over de vloer loopt. Het verwijdert alleen vuil aan het oppervlak, doodt geen parasieten en vervangt geen preventieve zorg via de dierenarts.

Wanneer je met spoed de dierenarts moet bellen

Neem direct contact op met je dierenarts bij een zichtbare teek, wormen of rijstkorrelachtige segmenten, aanhoudende jeuk, herhaalde diarree of braakneigingen, bloed in de ontlasting, gewichtsverlies, een slechte groei, verminderde eetlust, bleek tandvlees of wanneer je hond ongewoon zwak lijkt. Als meerdere honden of mensen in huis mogelijk zijn blootgesteld, vertel dat dan wanneer je belt. Sommige parasieten kunnen mensen besmetten. Was daarom je handen nadat je ontlasting hebt aangeraakt en houd kinderen uit de buurt van verontreinigde grond of afval.

Ga direct naar een dierenkliniek voor spoedgevallen bij instorten, ademhalingsproblemen, zeer bleek of blauw tandvlees, een bloeding die niet stopt, ernstige zwakte, toevallen, herhaaldelijk braken waarbij je hond geen water binnenhoudt, een pijnlijke of zichtbaar opgezwollen buik, of wanneer een puppy snel achteruitgaat. Deze klachten bewijzen niet dat er sprake is van een parasiet, maar wachten op een identificatie thuis kan gevaarlijk zijn. Zie voor meer informatie over het inschatten van de ernst: veelvoorkomende signalen dat je hond ziek kan zijn.

Veelgestelde vragen

Kan een hond parasieten hebben zonder zichtbare klachten?

Ja. Sommige honden hebben milde of helemaal geen duidelijke klachten, en veel eitjes of parasieten zijn microscopisch klein. Regelmatige controles bij de dierenarts en ontlastingsonderzoek zijn belangrijk, omdat je met alleen een visuele controle niet op alle parasieten kunt testen.

Zijn zwarte puntjes in de vacht van mijn hond altijd vlooien?

Nee. Donker vuil kan vlooienpoep zijn, maar ook gewoon vuil, korstjes of ander materiaal. Met een vlooienkam en vochtig wit papier kun je beter beoordelen of het om vlooienpoep gaat, maar een dierenarts of ervaren professional kan helpen om het probleem vast te stellen en een veilige aanpak te kiezen.

Hoe zien wormen in hondenpoep eruit?

Segmenten van lintwormen kunnen eruitzien als kleine rijstkorrels en worden soms aangetroffen in verse ontlasting, rond de anus of op de slaapplaats. Sommige spoelwormen kunnen op bleke slierten lijken. Haakwormen, zweepwormen, Giardia en veel eitjes zijn niet betrouwbaar met het blote oog te zien. Wacht daarom niet tot je een zichtbare worm aantreft voordat je naar ontlastingsonderzoek vraagt.

Moet ik mijn hond ontwormen zodra ik iets ongewoons zie?

Bel eerst je dierenarts. Verschillende parasieten vragen om verschillende behandelingen. De veiligste keuze hangt af van de leeftijd, het gewicht, de gezondheid, de blootstelling en de vermoedelijke parasiet van je hond. Gok niet welke middelen of dosering je moet gebruiken, combineer geen producten en gebruik geen middel dat voor een andere diersoort is gemaakt.

Kunnen parasieten van honden worden overgedragen op mensen?

Sommige wel. Spoelwormen, haakwormen en bepaalde lintwormen kunnen ook mensen besmetten, maar het risico hangt af van de parasiet en de blootstelling. Door ontlasting snel op te ruimen, je handen te wassen, de leefomgeving schoon te houden, naar de dierenarts te gaan en extra voorzichtig te zijn in de buurt van jonge kinderen of mensen met een verminderde weerstand, verklein je het risico.

Hoe vaak moet ik mijn hond controleren?

Controleer de vacht en poten kort na buitenactiviteiten met een verhoogd risico. Houd daarnaast de regelmatige dierenartscontroles en ontlastingsonderzoeken aan volgens het schema dat je dierenkliniek adviseert. Puppy’s en honden die vaker buiten komen, reizen, naar een pension gaan, met wilde dieren in aanraking komen of contact hebben met andere dieren, moeten mogelijk vaker worden getest dan volwassen honden met een laag risico.

Verder lezen

Lees voor de onderbouwing van preventie, ontlastingsonderzoek, vlooienpoep, zoönotisch risico en zichtbare lintwormsegmenten de richtlijnen van Companion Animal Parasite Council, de richtlijnen van de CDC over hondengezondheid, de informatie van de CDC over lintwormen, de Merck Veterinary Manual, het Cornell University College of Veterinary Medicine, en de informatie van VCA over wormen in de ontlasting.