Huiduitslag bij honden na een trimbeurt: wat controleer je nu?

Een rode plek, verheven bultjes of plotseling veel likken na een trimbeurt kan verontrustend zijn. Kijk eerst naar wat je daadwerkelijk kunt waarnemen, in plaats van op basis van een foto te proberen vast te stellen wat er aan de hand is. Belangrijke vragen zijn of je hond zich verder goed voelt, waar de verandering zit, waarmee de huid in contact is gekomen en of de plek stabiel blijft of verandert.

Een huiduitslag bij een hond na het trimmen kan verschillende oorzaken hebben. Kort scheren kan een gevoelige huid irriteren, een shampoo of afwerkingsproduct kan een contactreactie veroorzaken, door het trimmen kan een aandoening zichtbaar worden die al onder de vacht aanwezig was en door likken kan een klein geïrriteerd gebied veranderen in een vochtige of pijnlijke plek. Alleen aan het uiterlijk kun je de oorzaak niet met zekerheid vaststellen.

Kort antwoord: Controleer eerst de ademhaling, zwelling van het gezicht, instorten, hevige pijn, braken en snelle verslechtering. Als deze alarmsignalen ontbreken, voorkom dan dat je hond aan de plek likt, gebruik geen niet-goedgekeurde producten op de huid, was je hond niet zomaar opnieuw, noteer wanneer het begon en aan welke trimbehandelingen je hond is blootgesteld en neem contact op met je dierenarts als de plek pijnlijk is, zich uitbreidt, vochtig of korstig wordt, onaangenaam ruikt, vocht afscheidt of niet vanzelf tot rust komt.

Let eerst op alarmsignalen

Kijk naar je hond als geheel, niet alleen naar de huid op de foto. De Merck Veterinary Manual beschrijft anafylaxie als een noodsituatie. Een huidverandering na een trimafspraak kan plaatselijk zijn, maar een reactie kan zich ook door het hele lichaam verspreiden.

• Veranderde ademhaling: benauwdheid, naar adem happen, ongebruikelijke ademhalingsgeluiden of tandvlees dat blauw, grijs of zeer bleek lijkt.
• Zwelling van het gezicht: snel optredende zwelling rond de lippen, snuit, oogleden, keel of nek.
• Instorten of ernstige zwakte: flauwvallen, niet kunnen staan, een aanval, ernstige desoriëntatie of nauwelijks reageren.
• Snelle reactie door het hele lichaam: netelroos of zwelling die zich snel uitbreidt, vooral in combinatie met braken, diarree, kwijlen of een verandering in de ademhaling.
• Ernstig huidletsel of hevige pijn: actieve bloeding, blaarvorming, vervellen, een groot rauw huidgebied, janken, trillen of het lichaam afschermen.

Bij deze signalen is spoedeisende diergeneeskundige hulp nodig. Wacht niet met bellen om de huid eerst helemaal te inspecteren, een vergelijkbare foto op te zoeken of een geneesmiddel voor mensen te proberen. Heeft je hond uitgebreide netelroos zonder de bovenstaande alarmsignalen, bel dan toch snel een dierenarts, omdat de reactie kan veranderen.

Waarom er na het trimmen huiduitslag kan ontstaan

Het moment waarop de klachten beginnen, is nuttige informatie voor de voorgeschiedenis, maar bewijst niet wat de oorzaak is. Noteer of de verandering al zichtbaar was toen je je hond ophaalde, pas later ontstond of voor het eerst werd opgemerkt nadat je hond begon te likken. Noteer ook welke behandeling is uitgevoerd: wassen, kort scheren, hygiënisch trimmen, nagels of poten verzorgen, oren reinigen, een vlooienbehandeling, geurproducten of een bepaalde droogmethode.

Kort scheren kan een gebied gevoeliger maken door wrijving, herhaaldelijk over dezelfde plek gaan, druk of contact met een huid die al ontstoken was. Deze veelvoorkomende situatie wordt vaak ‘clipper irritation’ of ‘clipper burn’ genoemd, maar die benaming stelt geen diagnose en betekent niet per se dat er letterlijk sprake is van een brandwond door hitte. Contact met producten kan ontstaan door shampoo, conditioner, anti-klitmiddel, geurstoffen, doekjes, smeermiddel voor scheermessen, resten van reinigingsmiddelen of een handdoek die met geparfumeerde producten is gewassen.

Door het trimmen kan ook een probleem zichtbaar worden dat door de vacht verborgen was. De Merck Veterinary Manual noemt onder meer papels, pustels, kringen van schilfers, korsten, schilfering, pijn, een onaangename geur, wondvocht en haaruitval als verschijnselen die bij pyodermie kunnen voorkomen. Dat betekent niet dat elke bult een infectie is. Het betekent wel dat een plek die zich uitbreidt, pijnlijk, warm, vochtig of korstig is, onaangenaam ruikt of vocht afscheidt, door een dierenarts moet worden beoordeeld.

Let op het patroon en het verloop, zonder zelf een diagnose te stellen

Noteer vier dingen wanneer je met een dierenarts praat. Zo breng je de voorgeschiedenis overzichtelijk in kaart, zonder er een thuistest voor een diagnose van te maken.

• Waar: Volgt de verandering het gebied dat kort is geschoren, zit die onder de buik of in een huidplooi, bevindt die zich op een plek waar een productcontact heeft gehad met de huid, of komt die op meerdere niet-verwante plekken voor?
• Wanneer: Werd de verandering meteen opgemerkt, later die dag of nadat je hond had gelikt of gewreven?
• Wat: Is de huid vlak of verheven? Zijn er bultjes, pustels, korsten, schilfers, vocht, haaruitval, een onaangename geur, afscheiding, zwelling of pijn?
• Verloop: Blijft de plek stabiel, neemt die af, breidt die zich uit, wordt die warmer of pijnlijker, of verandert die op een andere duidelijke manier?

Geen enkel afzonderlijk kenmerk bevestigt dat het om irritatie door het scheren, contactdermatitis, netelroos, een bacteriële aandoening, overmatige gistgroei, parasieten of een ander huidprobleem gaat. De AAHA merkt op dat een gedetailleerde voorgeschiedenis en lichamelijk onderzoek helpen om de mogelijke oorzaken te bepalen, en dat een dierenarts cytologisch onderzoek, een huidafkrabsel, een kweek of andere tests kan uitvoeren. Een foto kan veranderingen vastleggen, maar vervangt die beoordeling niet.

Mogelijke irritatie door het scheren

Een reactie die beperkt blijft tot de rand van een pas geschoren gebied kan wijzen op mechanische irritatie, vooral als de hond aan die plek likt of als de huid daar gevoelig is. Toch kan er ook sprake zijn van een allergie, infectie, vochtschade of een aandoening die eerder door de vacht verborgen werd. Gebruik de term scheerbrand niet als reden om puistjes, een onaangename geur, afscheiding, uitbreidende korsten, duidelijke warmte of toenemende pijn te negeren.

Mogelijke contactreactie

Een uitgebreider patroon op plekken die in aanraking zijn gekomen met spoelwater, shampoo, conditioner, geurstoffen, doekjes, een trimtafel of een handdoek kan aanleiding zijn om contact met deze stoffen te bespreken. Irritatieve contactdermatitis kan ontstaan door een bepaalde stof, concentratie, achtergebleven resten of blootstelling. Bij allergische contactdermatitis is er sprake van eerdere sensibilisatie, waarvan een eigenaar zich mogelijk niet bewust is. Woorden als natuurlijk, mild of hypoallergeen garanderen niet dat een product voor elke hond geschikt is. Voor toekomstige blootstellingen kan de gids voor resten en verdunning van hondenconditioner helpen om product- en spoelgegevens te verzamelen nadat de actieve irritatie is beoordeeld.

Mogelijke netelroos of zwelling

Merck beschrijft netelroos als verheven, gezwollen plekken die kunnen ontstaan na een allergische blootstelling aan chemicaliën, geneesmiddelen, voedsel, insecten of andere prikkels. Een dergelijke reactie is soms beter zichtbaar wanneer de haren boven de zwellingen overeind staan. Een snelle verandering, zwelling van het gezicht, braken, instorten of ademhalingsproblemen is een noodgeval. Kies niet zelf een antihistaminicum uit het medicijnkastje zonder specifieke instructies van een dierenarts.

Mogelijke betrokkenheid van bacteriën of gisten

Puistjes, ronde korsten, vochtige huidafwijkingen, afscheiding, een onaangename geur, pijn of toenemend haarverlies kunnen voorkomen bij een bacteriële huidaandoening of een ander proces. De ISCAID-richtlijnen voor pyodermie bij honden benadrukken het belang van de voorgeschiedenis, lichamelijk onderzoek en passende tests in plaats van een foto als bewijs te beschouwen. Malassezia is een normale bewoner van de huid die in verband kan worden gebracht met dermatitis wanneer de omstandigheden overgroei mogelijk maken; de consensusrichtlijn van de World Association for Veterinaire dermatologie adviseert om passende symptomen te combineren met cytologisch bewijs en te zoeken naar onderliggende factoren.

Inspecteer voorzichtig, vooral rond de buik en liezen

De buik, liezen, huidplooien, vulva, voorhuid, balzak, oksels, poten en plekken onder tuigjes of andere uitrusting kunnen na een korte trim lastig te inspecteren zijn. Door het verwijderen van haar kunnen normale tepels, pigment, haarzakjes en geslachtsweefsel er ongewoon uitzien. Ook kan een al bestaande huidafwijking hierdoor beter zichtbaar worden.

• Zorg voor rustig licht en laat de hond in een natuurlijke houding staan of liggen.
• Kijk eerst voordat je de huid aanraakt. Vergelijk de aangedane kant met de huid eromheen en let op de grens van het geschoren gebied.
• Trek de poten niet uit elkaar, ga niet in een huidplooi peuteren, knijp niet in een bultje, krab geen korst weg en druk niet herhaaldelijk op pijnlijke huid.
• Stop zodra de hond terugdeinst, trilt, gromt, hapt, de plek beschermt of probeert weg te komen. Deze reacties geven waardevolle informatie en zijn geen reden om door te gaan.

Neem snel contact op met een dierenarts wanneer een huiduitslag betrekking heeft op geslachtsweefsel, het plassen bemoeilijkt, afscheiding veroorzaakt, gezwollen of vochtig wordt, of leidt tot aanhoudend sleetje rijden of duidelijk ongemak. Let bij een donkere of gepigmenteerde huid op veranderingen in structuur, zwelling, warmte, haarverlies, comfort, geur en uitbreiding, in plaats van alleen af te gaan op het woord roodheid.

Wat je kunt doen terwijl je dierenartsadvies regelt

1. Voorkom verder likken of bijten. Een goed passende medische beschermkraag kan helpen als je hond die verdraagt en er comfortabel mee kan ademen, drinken en rusten. Vraag je dierenarts om advies voordat je een kledingstuk of verband over een vochtige, pijnlijke of gevoelige plek gebruikt, omdat bedekking extra warmte en wrijving kan veroorzaken.
2. Breng geen nieuw middel voor uitwendig gebruik aan. Laat de plek met rust, tenzij een dierenarts of een antigifcentrum voor dieren instructies geeft om een bekende blootstelling aan een chemische stof te verwijderen.
3. Verzamel de feiten. Bewaar productnamen en etiketten, triminstructies, informatie over scheerkop of kam, de droogmethode en het tijdstip waarop je de eerste verandering opmerkte.
4. Bepaal aan de hand van de symptomen welke zorg nodig is. Bij alarmsymptomen is een spoedkliniek nodig. Pijnlijke, uitbreidende, warme, vochtige, korstige, stinkende, met puistjes bedekte of lekkende huidafwijkingen vereisen snel advies van een dierenarts. Ook een kleine, stabiele plek kun je beter met je dierenarts bespreken dan zelf thuis diagnosticeren.

Wat je niet op de huiduitslag moet aanbrengen

Door verschillende middelen uit te proberen kan de huid moeilijker te beoordelen worden en kan een hond die aan de plek likt aan extra stoffen worden blootgesteld. Gebruik zonder aanwijzing van je dierenarts geen van de volgende middelen:

• corticosteroïd-, pijnstillende, antibiotische, antischimmel- of combinatiecrèmes voor mensen;
• etherische oliën, parfum, deodoriserende sprays, poeders, alcohol of waterstofperoxide;
• overgebleven geneesmiddelen op recept, medicatie van een andere hond of een antihistaminicum voor mensen;
• medische shampoo, chloorhexidine, doekjes of een herhaald bad zonder advies; of
• strakke kleding, pleisters of een zelf aangelegd verband over een ontstoken plek.

Middelen voor uitwendig gebruik kunnen de huid irriteren, door uw hond worden opgelikt en ingeslikt, of het beeld voor de dierenarts veranderen. Als er een geconcentreerde chemische stof op uw hond is gemorst, neem dan contact op met uw dierenarts of een antigifdienst voor specifieke instructies over het verwijderen van de stof, in plaats van zelf te beoordelen of afspoelen verstandig is. Is een vochtige plek door likken erger geworden, lees dan de gids voor de verzorging van hotspots bij honden als aanvullende veiligheidsinformatie, niet als diagnose van de huidige huidafwijking.

Maak eenvoudig een foto- en blootstellingslogboek

Maak foto's wanneer uw hond rustig is en stop met het hanteren zodra u voldoende documentatie hebt. Op een overzichtsfoto ziet u waar de plek zich bevindt; een close-up laat het huidoppervlak zien. Gebruik waar mogelijk dezelfde belichting en hoek en leg een liniaal naast de plek zonder de beschadigde huid aan te raken.

• Noteer de datum van de trimbeurt, welke behandelingen zijn uitgevoerd, details over tondeuse of kam, de manier van drogen en welke producten zijn gebruikt.
• Schrijf op wanneer u voor het eerst likken, krabben, zwelling, een bultje, geur, korst of afscheiding hebt opgemerkt.
• Noteer ook de eetlust, het energieniveau, braken, diarree, de ademhaling, pijn en of uw hond tot rust kan komen.
• Bewaar foto's van etiketten en verpakkingen. Gooi een product niet weg voordat uw dierenarts de blootstellingsgeschiedenis heeft bekeken.
• Knijp puistjes niet uit, trek korsten niet los en verwijder afscheiding niet vlak voor een afspraak, tenzij de kliniek u dat vraagt.

Wat u aan de trimmer kunt vragen

Laat dringende medische zorg altijd voorgaan. Vraag de trimmer daarna om feitelijke details, in plaats van te vragen om de huiduitslag te beoordelen. Vraag naar de exacte namen en ingrediënten van shampoo, conditioner, ontklitter, parfum, doekjes, vlooienmiddelen, tondeusesmeermiddel en reinigingsmiddelen. Vraag welke delen kort zijn geschoren, of er klitten aanwezig waren, hoe de vacht is gedroogd en of uw hond tijdens de behandeling gevoelig of ongemakkelijk reageerde.

Een reactie die na het trimmen wordt opgemerkt, bewijst niet dat de trimsalon de oorzaak is. De vacht kan een eerder ontstane huidafwijking hebben verborgen en tijdens dezelfde afspraak kan uw hond aan meerdere stoffen zijn blootgesteld. Een objectief overzicht helpt uw dierenarts en trimmer om, nadat de huid is beoordeeld, steeds één beïnvloedbare factor tegelijk aan te passen.

Wanneer terugkerende reacties extra aandacht nodig hebben

Laat uw hond door een dierenarts onderzoeken wanneer vergelijkbare huidafwijkingen telkens na wassen of scheren terugkomen, wanneer vermoedens van een infectie of gist steeds opnieuw ontstaan, wanneer de oorzaak onduidelijk blijft of wanneer de huid niet reageert zoals verwacht op voorgeschreven behandeling. Uw eigen dierenarts kan bepalen of onderzoek of een verwijzing nodig is. De klinische consensusbronnen van het American College of Veterinaire dermatologie leggen uit welke rol richtlijnen voor veterinaire dermatologie spelen; bij terugkerende of ongebruikelijke huidproblemen kan een specialist nuttig zijn.

Plan geen nieuwe wasbeurt of korte trimbeurt over een actieve, pijnlijke, vochtige of beschadigde huid, tenzij uw dierenarts dat geschikt vindt. Wanneer het trimmen wordt hervat, deel dan het overzicht, vraag welke producten en technieken moeten worden aangepast en stop als uw hond pijn of stress laat zien. Zodra de huid weer geschikt is om te trimmen, kan de gids voor veilig thuis trimmen u helpen bij het voorbereiden van vragen over het hanteren van scheerkoppen en herhaaldelijk over dezelfde plek gaan.

Veelgestelde vragen

Geraadpleegde bronnen

• Merck Veterinary Manual: Aandoeningen die verband houden met anafylactische reacties bij honden
• Merck Veterinary Manual: Pyodermie bij honden en katten
• Merck Veterinary Manual: Netelroos bij dieren
• American Animal Hospital Association: Waarom jeukt mijn hond?
• ISCAID: Richtlijnen voor het gebruik van antimicrobiële middelen bij pyodermie bij honden
• World Association for Veterinaire dermatologie: Consensusrichtlijnen voor dermatitis door Malassezia
• American College of Veterinaire dermatologie: Klinische consensusrichtlijnen