Waarom is de bek van mijn hond opgezwollen? Oorzaken en waarschuwingssignalen

Kort antwoord: Een plotseling gezwollen bek, lippen of snuit bij een hond kan het gevolg zijn van een insectensteek of allergische reactie, maar kan ook wijzen op een pijnlijk probleem aan de tandwortel, een verwonding, infectie of iets dat in de bek vastzit. Als de zwelling zich snel uitbreidt of je hond moeite heeft met ademhalen of slikken, moet overgeven of diarree heeft, bleek tandvlees, weinig kracht of een verminderd bewustzijn vertoont of instort, neem dan onmiddellijk contact op met een dierenarts voor spoedgevallen. Deze pagina helpt je om te ordenen wat je ziet, maar kan de oorzaak niet vaststellen.

Wanneer een gezwollen bek een noodgeval is

Bel een dierenarts voor spoedgevallen en vertrek naar de kliniek als je hond een van deze verschijnselen heeft:

• zwaar, luidruchtig of moeizaam ademhalen; blauw, grijs of zeer bleek tandvlees; of een zwelling die zich richting de keel of hals verplaatst;
• moeite met slikken, herhaaldelijk kokhalzen, geen water kunnen binnenhouden of een tong die opzwelt;
• overgeven of diarree in combinatie met een opgezwollen gezicht, duidelijke rusteloosheid, zwakte, instorten of een plotselinge verandering in reactie of bewustzijn;
• een zwelling die snel erger wordt, hevige pijn, een ernstige bloeding, een diepe bijtwond of een vermoedelijke steek in de tong of het gehemelte; of
• een vishaak, touwtje, draad, stekel van een stekelvarken, scherp plantenmateriaal of een ander voorwerp dat in de bek vastzit.

Deze verschijnselen kunnen voorkomen bij een ernstige allergische reactie, een risico voor de luchtwegen, ernstig letsel of een pijnlijk probleem in de bek. Wacht niet af of de zwelling vanzelf minder wordt en steek je vingers niet in de bek van een bange of bij bewustzijn zijnde hond. Als je hond ook moet overgeven, lees wat overgeven kan betekenen en wanneer je daarvoor naar de dierenarts moet terwijl je hulp regelt.

Veelvoorkomende oorzaken van een plotseling gezwollen bek of snuit

Het uiterlijk en het moment waarop de zwelling ontstaat, kunnen helpen om het probleem te beschrijven, maar bevestigen geen diagnose. Vergelijk de onderstaande patronen met wat je hebt waargenomen, in plaats van thuis zelf de oorzaak vast te stellen.

1. Insectensteek of allergische reactie

Bijen, wespen en andere insecten, maar ook een nieuw medicijn, een vaccin, voeding of een andere blootstelling kunnen galbulten of zwellingen rond de lippen, snuit en ogen veroorzaken. Een allergische reactie ontstaat vaak snel en kan gepaard gaan met jeuk, verheven bultjes of wrijven over het gezicht. Volgens de Merck Veterinary Manual kunnen zwellingen in het gezicht en galbulten binnen ongeveer 20 minuten na blootstelling ontstaan. Bij een ernstige anafylactische reactie kunnen ook overgeven, diarree, kwijlen, ademhalingsproblemen, shock of instorten optreden.

Een zwelling op één plek terwijl je hond zich verder normaal gedraagt, betekent niet automatisch dat de reactie mild is. Houd in de gaten of de klachten erger worden en vraag je dierenarts om advies. Als je duidelijk een angel aan de oppervlakte ziet en je hond rustig is, beschrijft Merck dat je de angel voorzichtig kunt wegschrapen met een vlakke rand, in plaats van hem met een pincet samen te knijpen. Wroet nooit in de lippen, tong, het tandvlees of het gehemelte; een angel op een van deze plekken vereist dringende diergeneeskundige zorg.

2. Abces aan de tandwortel of een ander gebitsprobleem

Een zwelling aan één kant van het gezicht, vooral onder een oog of langs de kaak, kan passen bij een infectie aan de tandwortel. Je hond kan een slechte adem hebben, kwijlen, met een poot aan één kant van het gezicht krabben, voer laten vallen, aan één kant kauwen of terugdeinzen wanneer je het hoofd aanraakt. Honden kunnen blijven eten en toch veel pijn in de bek hebben. Een normale eetlust sluit een gebitsprobleem dus niet uit.

VCA Animal Hospitals legt uit dat een abces aan een tand wordt bevestigd met een mondonderzoek door een dierenarts en gebitsröntgenfoto's; antibiotica alleen herstellen de beschadigde of geïnfecteerde tand niet. Knijp niet in een zwelling, prik niet in het tandvlees en geef geen overgebleven antibiotica. Maak snel een afspraak bij de dierenarts en gebruik deze verschijnselen van gebitsproblemen bij honden om een korte lijst met waarnemingen voor de afspraak te maken. Heeft je hond ook een losse of afgebroken tand, lees dan wat je veilig kunt doen bij een losse tand.

3. Trauma, bijtwonden of een gebroken tand

Een botsing, wild spelen, een beet van een ander dier, een val of een gebroken tand kan zwelling, kneuzingen, pijn of een bloeding veroorzaken. Kleine gaatjes in de huid kunnen dieper letsel verbergen en wonden rond het gezicht, de ogen, neus of keel moeten door een dierenarts worden beoordeeld. Een gebroken tand kan pijnlijk zijn, ook als het zichtbare afgebroken stukje klein lijkt.

Houd je hond rustig en apart van andere dieren. Dwing de kaak niet open om naar een breuk te zoeken en breng geen zalf, alcohol, peroxide of pijnstillers voor mensen aan. Aanhoudende bloedingen, hevige pijn, een diepe wond of veranderingen in ademhalen of slikken zijn spoedgevallen.

4. Vreemd voorwerp of verbranding in de bek

Grasaren, plantmateriaal, stokjes, vishaken, touwtjes, draad en andere voorwerpen kunnen tussen de tanden, onder de tong of in de lippen vast komen te zitten. Ook kauwen op een elektriciteitskabel of contact met een bijtende stof kan de bek beschadigen; de volledige omvang van sommige brandwonden is niet altijd meteen zichtbaar. Kwijlen, met een poot aan de bek krabben, bloed in het speeksel, niet willen eten of zich plotseling verzetten tegen aanraking zijn redenen om een dierenarts te bellen.

Trek nooit een touwtje of vislijn uit de bek, verwijder geen haak of stekel en ga niet onder de tong voelen. Scherpe of langwerpige voorwerpen kunnen bij het verwijderen extra letsel veroorzaken. Voorkom dat je hond verder kauwt, zorg dat hij niet met zijn gezicht ergens langs wrijft en ga naar een kliniek voor veilig onderzoek en verwijdering.

5. Infectie, abces, cyste of gezwel

Een zwelling die in de loop van een dag of langer ontstaat, terugkomt, pijnlijk blijft, vocht afscheidt, vies ruikt of op één plek groter wordt, moet door een dierenarts worden onderzocht, ook als je hond normaal ademhaalt. Een gebitsinfectie, huidabces, ontsteking, cyste of gezwel kan er aan de buitenkant hetzelfde uitzien. Een foto laat de tandwortels, dieper gelegen weefsel of de aard van een zwelling niet zien. Gebruik daarom niet alleen het uiterlijk om te bepalen dat de zwelling onschuldig is.

Wat je kunt doen terwijl je diergeneeskundige zorg regelt

1. Controleer eerst de ademhaling. Let op de ademhaling van je hond, de kleur van het tandvlees en het vermogen om te slikken, zonder de bek met kracht te openen. Is er sprake van een alarmsignaal, bel de kliniek dan terwijl je vertrekt en volg de instructies voor het vervoer.
2. Houd de omgeving rustig. Ga weg bij vermoedelijke insecten, planten, chemicaliën, harde kauwproducten en andere dieren. Gebruik zo nodig een riem of transportbox, maar wikkel niets om de hals of snuit en houd die niet op een manier vast die de ademhaling kan belemmeren.
3. Kijk goed zonder te worstelen. Noteer wanneer de zwelling begon, of deze aan één kant zit of zich over de snuit heeft verspreid, wat je hond daarvoor deed en of er sprake is van galbulten, kwijlen, een slechte adem, een bloeding, overgeven, diarree, pijn of veranderingen in het eetgedrag. Maak vanaf een veilige afstand een foto als je hond dat toelaat; trek de lippen niet met kracht uit elkaar.
4. Gebruik alleen eenvoudige maatregelen die door een dierenarts zijn goedgekeurd om uw hond verlichting te bieden. Bij een duidelijk zichtbare plek van een insectensteek aan de buitenkant kan een in een doek gewikkeld koelelement de plaatselijke zwelling verminderen, als uw hond dit goed verdraagt. Stop als uw hond onrustig wordt en leg nooit ijs in de bek of rechtstreeks op bloot weefsel.
5. Geef uw hond geen medicijnen op eigen initiatief. Geef uw hond geen difenhydramine, een ander antihistaminicum, pijnstiller, antibioticum of middel voor uitwendig gebruik, tenzij een dierenarts precies heeft bevestigd om welk product het gaat en welke dosering geschikt is voor deze hond. Medicijnen voor mensen en combinatieproducten kunnen gevaarlijk zijn.
6. Bescherm de bek. Geef geen botten, geweien, harde nylonkluiven of trekspelletjes met ruw materiaal. Dwing uw hond niet om te eten of te drinken. Als uw hond wil drinken maar slikken ongemakkelijk is, vraag dan aan het dierenartsenteam wat u kunt geven in plaats van zelf iets uit te proberen.

Wat de dierenarts kan controleren

Het dierenartsenteam zal vragen wanneer de zwelling begon, waaraan uw hond mogelijk is blootgesteld, welk voer of welke medicijnen hij onlangs heeft gekregen, of hij gevaccineerd is, en of er sprake was van letsel, kauwen, veranderingen in eetlust of eerdere reacties. Met een zorgvuldig lichamelijk en mondonderzoek kunnen netelroos, een wond, ontstoken tandvlees, een afgebroken tand, afscheiding of een duidelijk zichtbaar vreemd voorwerp worden vastgesteld. Bij sommige honden is sedatie nodig om de bek veilig te kunnen onderzoeken. Tandheelkundige röntgenfoto's kunnen nodig zijn wanneer een ontsteking rond de tandwortel of schade onder het tandvlees wordt vermoed; een kroon die er normaal uitziet, laat niet de hele tand zien.

De behandeling hangt af van de oorzaak. Een allergische reactie, een infectie rond de tandwortel, een wond en een vastzittend voorwerp hebben niet dezelfde behandeling voor thuis. Vraag wat het team heeft vastgesteld, of de luchtweg veilig is, op welke waarschuwingssignalen u moet letten en welke medicijnen of voedingsmiddelen geschikt zijn. Als de zwelling vóór de afspraak afneemt, vertel de dierenarts dan toch wat er is gebeurd; alleen het feit dat de zwelling minder wordt, zegt niet waardoor deze is ontstaan.

Veelgestelde vragen

De bek van mijn hond is opgezwollen, maar hij ademt normaal. Moet ik nog steeds naar de dierenarts?

Ja, neem contact op met uw dierenarts voor advies, vooral als de zwelling nieuw is, pijn doet, aan één kant zit, aanhoudt of groter wordt. Een hond kan comfortabel lijken terwijl hij tandpijn verbergt, en een allergische reactie kan snel veranderen. Ga naar een dierenkliniek voor spoedgevallen bij ademhalings- of slikproblemen, een snelle toename van de zwelling, braken of diarree in combinatie met zwakte, bleek tandvlees of instorten.

Kan ik mijn hond Benadryl geven tegen een opgezwollen snuit?

Geef het niet op basis van een bijsluiter voor mensen of een dosering die u online hebt gevonden. Een dierenarts moet bevestigen of het middel geschikt is, welk product veilig is en hoeveel u mag geven. Gecombineerde verkoudheids- of allergiemiddelen kunnen ingrediënten bevatten die gevaarlijk zijn voor honden. Bovendien is een antihistaminicum geen vervanging voor spoedeisende hulp wanneer de luchtweg of bloedsomloop mogelijk wordt beïnvloed.

Hoe kan ik een allergie onderscheiden van een tandabces?

Dat kunt u thuis niet betrouwbaar vaststellen. Een snel optredende, meer verspreide zwelling met netelroos of jeuk kan passen bij een allergische reactie. Een zwelling aan één kant onder het oog of langs de kaak, in combinatie met een slechte adem, veranderingen tijdens het kauwen of wrijven met de poot, kan passen bij een gebitsprobleem. Dit zijn aanwijzingen voor de dierenarts, geen diagnose. Bij beide patronen is snel advies nodig; waarschuwingssignalen hebben altijd voorrang op dit onderscheid.

Moet ik de bek van mijn hond openen om te kijken of hij door een bij is gestoken?

Nee. Als uw hond pijn heeft, bang is of zich verzet, forceer de bek dan niet en steek uw vingers er niet in. Een zichtbare angel aan de buitenkant mag alleen worden weggeschraapt als uw hond rustig is en u er gemakkelijk bij kunt. Een angel op de tong of het gehemelte, of iets dat vastzit, moet door een dierenarts worden verwijderd.

Wat als de zwelling vanzelf verdwijnt?

Vertel het uw dierenarts, vooral als de zwelling plotseling ontstond of volgde op contact met een insect, voer, medicijn of vaccin. Een reactie die mild lijkt, kan terugkomen en een gebits- of vreemdvoorwerpprobleem kan wisselende klachten geven. Noteer wanneer het gebeurde, wat de mogelijke aanleiding was en welke andere verschijnselen u zag. Maak ook een foto als u die hebt.

Een veilige volgende stap

Begin met de luchtweg en de algehele toestand van uw hond, niet met een gok naar de oorzaak. Raak de bek niet aan, zorg dat uw hond niet meer bij de vermoedelijke aanleiding kan komen en bel een dierenarts wanneer de zwelling nieuw is, pijn doet, aanhoudt of gepaard gaat met een waarschuwingssignaal. Snelle professionele beoordeling is veiliger dan thuis proberen een gezwollen bek leeg te laten lopen, iets eruit te trekken, medicijnen te geven of de zwelling zelf te behandelen.

Bronnen

• Merck Veterinary Manual: anafylactische reacties, netelroos en zwelling bij honden
• Merck Veterinary Manual: insectensteken, vastzittende voorwerpen en lichte verwondingen
• VCA Animal Hospitals: ontstekingen rond de tandwortel bij honden
• VCA Animal Hospitals: veelvoorkomende noodgevallen bij honden
• Merck Veterinary Manual: ontstekings- en zweervormende aandoeningen in de bek

Dit informatieve artikel is geen diagnose en vervangt geen onderzoek door een dierenarts. Neem contact op met een dierenarts of dierenkliniek voor spoedgevallen voor advies over de specifieke klachten van uw hond.