Slechte adem bij honden: oorzaken, waarschuwingssignalen en verzorging

Kort antwoord: Een aanhoudende slechte adem bij honden begint meestal in de bek, waar tandplak en tandsteen het tandvlees kunnen irriteren en parodontitis kunnen veroorzaken. De oorzaak kan ook een afgebroken tand zijn, voedsel of een ander voorwerp dat in de bek vastzit, een gezwel in de bek of, minder vaak, een probleem elders in het lichaam. Aan de geur alleen kun je niet vaststellen wat de oorzaak is. Gebruik deze gids om veranderingen op te merken, voorzichtig te beginnen met dagelijkse verzorging en te bepalen wanneer je hond door de dierenarts moet worden onderzocht.

Een lichte etensgeur na een maaltijd is iets anders dan een nieuwe, sterke of aanhoudende geur. Schrijf een vieze adem niet af als een karaktertrekje, maar probeer je hond ook niet zelf te diagnosticeren aan de hand van de ademgeur. Door de bek te bekijken, kun je nuttige observaties verzamelen. Een dierenarts moet je hond onderzoeken om aandoeningen onder de tandvleesrand, pijn, afgebroken tanden of een oorzaak buiten de bek vast te stellen.

Wat een slechte adem bij je hond kan betekenen

De meest voorkomende verklaring is tandheelkundige aandoening door tandplak. Tandplak is een zachte biofilm die zich op de tanden vormt. Mineralen kunnen deze laag verharden tot tandsteen, ook wel calculus genoemd. Tandsteen zorgt voor een ruw oppervlak waarop meer tandplak blijft zitten, terwijl bacteriën en ontstekingen het tandvlees en de weefsels die de tanden ondersteunen aantasten. De Merck Veterinary Manual legt uit dat gingivitis rood of paars tandvlees en een slechte adem kan veroorzaken, terwijl parodontitis de steunweefsels kan beschadigen en tot tandverlies kan leiden.

Andere mogelijkheden zijn een gebarsten tand, een infectie aan de tandwortel, voedsel of plantenmateriaal dat tussen de tanden vastzit, een verwonding of een zwelling in de bek. Een zeer ongebruikelijke ademgeur, of een ademgeur die afwijkend blijft nadat de bek schoon is bevonden, kan voor de dierenarts aanleiding zijn om problemen zoals een nierziekte of diabetes te overwegen. Dit zijn mogelijkheden, geen conclusies. De ademgeur vervangt geen onderzoek van de bek, bloedonderzoek, urineonderzoek of andere tests die voor jouw hond nodig kunnen zijn.

Een normale hondenadem versus een reden om te bellen

Er bestaat geen betrouwbare geurtest voor thuis die vaststelt of een ademgeur onschuldig of zorgwekkend is. Vergelijk in plaats daarvan de normale ademgeur van je hond met veranderingen in geur, eetlust, kauwen en gedrag. Een kortdurende geur nadat je hond iets sterks heeft gegeten, kan vanzelf verdwijnen. Een aanhoudende vieze geur, vooral in combinatie met een zichtbare verandering in de bek, verdient aandacht.

• Plan een reguliere afspraak bij de dierenarts als: de slechte adem aanhoudt, snel terugkomt na het poetsen of samengaat met geel of bruin tandsteen, rood tandvlees, kwijlen, een nieuwe voorkeur voor één kant tijdens het kauwen of het laten vallen van voedsel.
• Vraag om een afspraak op korte termijn als: je hond met zijn poot aan de bek krabt, aanraking van de kop vermijdt, bloed in het speeksel heeft, niet comfortabel kan kauwen, een losse of afgebroken tand heeft of een zwelling ontwikkelt onder een oog, langs de kaak of rond de bek.
• Schakel met spoed een dierenarts in als: je hond moeite heeft met ademhalen of slikken, hevig bloedt, instort, een ernstige zwelling in het gezicht heeft, herhaaldelijk braakt, opvallend zwak is of mogelijk een scherp voorwerp, bot, stuk speelgoed of chemische stof heeft ingeslikt.

Honden kunnen blijven eten terwijl ze pijn in de bek hebben. Een normale eetlust sluit een tandheelkundige aandoening dus niet uit. Het overzicht van AAHA over gebitsverzorging noemt een slechte adem, kwijlen, verkleurde tanden, rood of gezwollen tandvlees, het laten vallen van voedsel, kauwen aan één kant en zwelling in het gezicht als signalen om gebitsproblemen met de dierenarts te bespreken.

Signalen waarop je kunt letten zonder de bek open te forceren

Kies een rustig moment en laat je hond weggaan als hij dat wil. Ga naast je hond zitten in plaats van over hem heen te hangen, til voorzichtig één lip op en kijk alleen zover als je hond toelaat. Je observeert alleen; je schraapt geen tandsteen en test niet of iets pijn doet.

1. Bekijk de kleur en de rand van het tandvlees. Let op roodheid, zwelling, bloedingen, teruggetrokken tandvlees, wondjes of een verandering aan één kant.
2. Bekijk de buitenkant van de tanden. Gele of bruine harde afzettingen zijn iets anders dan een dun laagje zachte aanslag. Let vooral op de kiezen aan de wangzijde, waar zich gemakkelijk aanslag ophoopt.
3. Let op veranderingen in het functioneren. Noteer kwijlen, met de poot aan de bek krabben, schudden met de kop, voedsel laten vallen, aan één kant kauwen, een favoriete kauwsnack weigeren of de voorkeur geven aan zacht voedsel.
4. Controleer op een nieuwe, plaatselijke verandering. Een zwelling, een vieze geur op één plek, een ontbrekende of gebroken tand of materiaal dat tussen de tanden vastzit, moet worden onderzocht in plaats van dat je er thuis aan trekt.
5. Noteer wanneer het begon. Schrijf op wanneer de geur is begonnen, of deze constant is, wat je hond heeft gegeten of gekauwd en of er veranderingen zijn in eetlust of energie. Een korte video van een nieuw kauwpatroon kan je dierenarts helpen.

Stop als je hond zich verzet, jankt, hapt of pijn lijkt te hebben. Duw de kaken nooit met kracht open en steek je vingers niet achter de tanden van een bange hond. Als je hond een voorzichtige blik in de bek niet verdraagt, is dat nuttige informatie voor het veterinaire team en geen reden om het onderzoek te forceren.

Hoe tandplak tot gebitsproblemen leidt

Poetsen verwijdert tandplak voordat het hard wordt. Het verwijdert geen bestaand tandsteen en bewijst niet dat de weefsels onder de tandvleesrand gezond zijn. Wanneer de ontsteking aanhoudt, kan het tandvlees zich van de tand terugtrekken. Zo ontstaan pockets waarin vuil en bacteriën moeilijk te bereiken zijn. Vergevorderde parodontitis kan de weefsels en het bot aantasten die de tanden op hun plaats houden.

De bek heeft meerdere oppervlakken en veel tanden, waardoor een snelle blik op de voortanden problemen verder naar achteren kan missen. Kleine honden, honden met een korte, brede snuit, honden met dicht op elkaar staande tanden, oudere honden en honden die eerder gebitsproblemen hebben gehad, hebben mogelijk een meer persoonlijke aanpak van preventieve verzorging nodig. Risicofactoren geven richting aan het gesprek, maar maken het niet mogelijk om op basis van een foto of geur het stadium vast te stellen.

Bekijk voor een uitgebreider overzicht van gebitsverzorging thuis ook onze gids voor gebitsverzorging bij honden. Deze gids is een aanvulling op, maar geen vervanging van, het onderzoek en advies van je eigen dierenarts.

Bouw thuis rustig een gebitsverzorgingsroutine op

Dagelijks poetsen is een praktisch doel, omdat tandplak zich snel opnieuw vormt. Als dagelijks poetsen nog niet haalbaar is, bouw dan een rustige, vaste routine op en werk toe naar regelmatige verzorging. Het doel is dat je hond meewerkt en dat tandplak wordt beperkt, niet dat het uitmondt in een worstelpartij.

1. Begin met een smaak die veilig is voor honden. Laat je hond een kleine hoeveelheid tandpasta voor honden van je vinger likken. Gebruik uitsluitend een product waarop staat dat het geschikt is voor honden. Tandpasta en mondwater voor mensen kunnen ingrediënten bevatten die onveilig zijn als ze worden ingeslikt.
2. Laat je hond eerst wennen aan aanraking. Raak kort de buitenkant van de wang aan en til de lip één seconde op. Beloon rustig gedrag en stop daarna. Herhaal dit gedurende meerdere sessies.
3. Laat je hond kennismaken met een zachte tandenborstel. Gebruik een tandenborstel voor huisdieren of een andere borstel met zachte haren die je dierenarts adviseert. Poets in het begin slechts een paar oppervlakken aan de buitenkant van de tanden.
4. Houd de sessies kort. Poets geleidelijk meer tanden zodra je hond ontspannen blijft. De oppervlakken aan de wangzijde en de tandvleesrand zijn belangrijk, maar forceer het niet als de mond pijnlijk of ontstoken is.
5. Houd een vast schema aan. Een korte, positieve sessie die je consequent herhaalt, is nuttiger dan af en toe een lange poging. Sluit de routine af met een compliment, een spelletje of een geschikte beloning.

Als het tandvlees al erg rood, gezwollen of bloedend is, vraag dan eerst aan je dierenarts hoe je verder kunt gaan. Poetsen op ontstoken weefsel kan pijn doen en ervoor zorgen dat je hond een volgende verzorgingsbeurt niet meer vertrouwt. Een professionele beoordeling kan eerst nodig zijn.

Tandverzorgingskluiven, speeltjes en het VOHC-keurmerk

Kauwen kan onderdeel zijn van een gebitsverzorgingsroutine, maar een kauwsnack vervangt het tandenpoetsen of een dierenartsbezoek niet. De lijst met door de Veterinaire mondverzorging Health Council goedgekeurde producten vermeldt producten die het keurmerk hebben gekregen voor een specifieke claim over tandplak of tandsteen. Bekijk de actuele lijst en het productetiket. Beschouw woorden als dental, fresh of natural niet als bewijs dat een product effectief is.

Kies de juiste maat voor je hond en volg de aanwijzingen op het etiket. Houd de eerste keren goed toezicht, vooral als de kauwsnack nieuw is. Haal de snack weg als er stukjes afbreken, het voorwerp klein genoeg wordt om door te slikken of je hond het in één keer probeert door te slikken. Textiel, schuim, hout, botten, geweien, zeer hard kunststof en afgebroken stukken van speeltjes kunnen tanden beschadigen of een vreemd voorwerp in het lichaam worden. De richtlijnen van de AAHA voor producten voor thuisgebruik waarschuwen ook dat ongeschikte kauwproducten tanden kunnen beschadigen.

Onze Monster Chew Dental Dog Toy is een actueel voorbeeld van een kauwoptie waarbij toezicht nodig is. In de productinformatie wordt een getextureerde, met snacks te vullen vorm van ongeveer 5 by 3 inches beschreven voor middelgrote tot grote honden die graag kauwen. Controleer of het product past bij de bek en kauwstijl van je hond, houd toezicht tijdens het gebruik, spoel het na gebruik met snacks af en controleer het op scheuren of ontbrekende stukjes. Vervang het zodra er beschadigingen zichtbaar zijn. Het is een verrijkings- en kauwproduct, geen gebitsbehandeling, garantie op schone tanden of vervanging voor tandenpoetsen.

Wat je niet moet gebruiken tegen een slechte adem bij je hond

• Gebruik geen tandpasta, mondwater, ademverfrisser of medicijnen voor mensen. Honden slikken in wat je in hun mond doet, en producten voor mensen kunnen ingrediënten bevatten die onveilig zijn voor honden.
• Schraap tandsteen niet weg met huishoudelijke hulpmiddelen. Door te schrapen kun je het tandvlees beschadigen en blijft een aandoening onder de tandvleesrand onbehandeld.
• Vertrouw niet op etherische oliën, azijn, knoflook, zuiveringszout of een onbewezen huismiddeltje. Een geur maskeren is niet hetzelfde als de oorzaak vinden, en sommige ingrediënten kunnen een huisdier irriteren of vergiftigen.
• Geef je hond geen keihard voorwerp om de tanden mee schoon te maken. Door een harde kauwsnack kan een tand breken. Vraag je dierenarts naar veiligere opties die passen bij de grootte, leeftijd, beet en kauwstijl van je hond.
• Ga er niet van uit dat een tandverzorgingssnack veel tandsteen verhelpt. Verhard tandsteen en aandoeningen onder de tandvleesrand moeten professioneel worden beoordeeld.

Wanneer professionele gebitsverzorging nodig is

Een dierenarts kan de hele mond onderzoeken, pijnklachten bespreken en bepalen of een professionele gebitsbehandeling geschikt is. Voor een volledige beoordeling kunnen narcose, het meten van de pockets rond de tanden, gebitsröntgenfoto’s, het verwijderen van tandsteen onder de tandvleesrand, polijsten, behandeling of trekken van tanden nodig zijn. Het behandelplan hangt af van de gezondheid en leeftijd van je hond, de toestand van de mond en de bevindingen.

Vraag hoe uw kliniek het risico van anesthesie beoordeelt, de patiënt bewaakt, tandheelkundige röntgenfoto’s maakt en de bevindingen toelicht. Een gebitsreiniging zonder anesthesie is niet gelijkwaardig aan een volledige tandheelkundige behandeling door een dierenarts, omdat daarbij niet op een veilige manier hetzelfde onderzoek, dezelfde röntgenfoto’s of zorg onder de tandvleesrand kunnen worden geboden. De richtlijnen van AAHA over tandheelkundige behandelingen zonder anesthesie beschrijven deze beperkingen.

Oudere honden, kleine honden, kortsnuitige rassen, honden met diabetes of nierproblemen en honden die medicijnen gebruiken, hebben mogelijk extra voorbereiding nodig. Dat betekent niet dat anesthesie automatisch onveilig of automatisch noodzakelijk is. Uw dierenarts moet de voorgeschiedenis, het onderzoek, de testresultaten, de bewaking en het verwachte voordeel voor uw individuele hond tegen elkaar afwegen.

Waarschuwingssignalen waarbij u niet moet afwachten

Neem bij een nieuwe geur uit de bek en een van de volgende verschijnselen snel contact op met een dierenarts:

• zwelling in het gezicht, een bult, een open wond of zwelling onder een oog;
• bloed in het speeksel, herhaaldelijk kwijlen, met de poot aan de bek zitten of duidelijke pijn;
• een losse, ontbrekende, gebroken of verkleurde tand;
• problemen met kauwen, slikken, ademhalen of het oppakken van voedsel;
• weigeren te eten, herhaaldelijk braken, duidelijke zwakte, instorten of een sterke gedragsverandering;
• mogelijk inslikken van een bot, een stukje speelgoed, een scherp voorwerp, een chemische stof of medicijn.

Een zoete of fruitige geur uit de bek in combinatie met braken, zwakte, uitdroging of een snelle of moeizame ademhaling kan wijzen op een spoedgeval. Ook een ammoniakachtige geur in combinatie met ziekteverschijnselen moet snel worden beoordeeld. Deze geurbeschrijvingen stellen geen diagnose van diabetes, nierziekte of een andere aandoening. Bel uw dierenarts of een spoedkliniek voor directe triage en wacht niet af tot de oorzaak van de geur vanzelf duidelijk wordt.

Veelgestelde vragen

Waarom ruikt de adem van mijn hond ineens zo slecht?

Een plotselinge geur kan door voedsel komen, maar ook door materiaal dat in de bek vastzit, een gebroken of geïnfecteerde tand, een verwonding of een andere aandoening. Kijk alleen zo ver als uw hond toelaat en neem contact op met uw dierenarts als de verandering aanhoudt of gepaard gaat met pijn, zwelling, verandering in eetlust, braken of zwakte.

Kan een slechte adem het enige teken van een gebitsaandoening zijn?

Ja. Sommige honden verbergen ongemak in de bek en blijven gewoon eten. Een slechte adem kan de eerste verandering zijn die u opmerkt, maar een normale eetlust sluit een aandoening niet uit. Regelmatige controles van de bek door de dierenarts en een consequente verzorgingsroutine thuis zijn allebei nuttig.

Verwijdert tandenpoetsen tandsteen?

Tandenpoetsen helpt tandplak te verwijderen voordat deze verhardt. Het verwijdert geen bestaand tandsteen en brengt aandoeningen onder de tandvleesrand niet aan het licht. Ziet u harde gele of bruine aanslag, vraag uw dierenarts dan of een professionele gebitscontrole nodig is.

Zijn kauwsnacks voor het gebit net zo goed als tandenpoetsen?

Nee. Een geschikte kauwsnack kan helpen tandplak of tandsteen onder controle te houden wanneer u deze volgens de aanwijzingen gebruikt. Het VOHC-keurmerk kan helpen bij het vergelijken van producten met een onderbouwde claim. Kauwsnacks reinigen niet elk oppervlak, vervangen tandenpoetsen niet en behandelen geen bestaande gebitsaandoeningen.

Kan ik mijn eigen tandpasta voor mijn hond gebruiken?

Nee. Gebruik tandpasta die speciaal voor honden is gemaakt en volg het advies van uw dierenarts. Honden slikken tandpasta door, waardoor tandpasta voor mensen geen geschikt alternatief is.

Betekent een slechte adem dat mijn hond een nierziekte of diabetes heeft?

Niet op zichzelf. Gebitsaandoeningen zijn een veelvoorkomende oorzaak, terwijl nierziekte, diabetes, gezwellen in de bek en andere problemen in de juiste context ook mogelijk zijn. Op basis van de volledige voorgeschiedenis en de verschijnselen kan een dierenarts een onderzoek van de bek en aanvullende tests adviseren.

Hoe vaak moet het gebit van mijn hond worden gecontroleerd?

Uw dierenarts moet de frequentie bepalen op basis van leeftijd, ras, de anatomie van de bek, eerdere bevindingen en de verzorging thuis. Vraag tijdens routinebezoeken om een controle van de bek en maak eerder een afspraak als u een verandering opmerkt. Sommige honden hebben vaker professionele zorg nodig dan andere.

Een eenvoudige eerste stap

Noteer vandaag hoe de adem van uw hond normaal ruikt, bekijk voorzichtig de rand van het tandvlees als uw hond zich daarbij prettig voelt en houd veranderingen in het kauwen of de eetlust bij. Begin alleen met tandenpoetsen met een product dat geschikt is voor honden als de bek geen pijn doet, of pak die routine weer op. Kies kauwsnacks zorgvuldig, houd toezicht en vervang beschadigde exemplaren. Houdt de geur aan of treedt er een waarschuwingssignaal op, maak dan een afspraak voor een onderzoek door de dierenarts. Goede mondverzorging vraagt om een vaste samenwerking tussen zorgvuldig observeren thuis en professionele beoordeling wanneer de bek meer nodig heeft dan een snelle blik.

Bronnen

• Merck Veterinary Manual: gebitsaandoeningen bij honden
• AAHA: gebitsaandoeningen bij honden en katten, gebitsreiniging, anesthesie en verzorging thuis
• AAHA: advies over mondverzorging thuis en producten
• AAHA: tandheelkundige behandelingen zonder anesthesie
• Veterinaire mondverzorging Health Council: goedgekeurde producten
• UC Davis School of Veterinary Medicine: halitose bij honden