Vier bijzondere gedragingen van honden: wat betekenen ze?

Waarom dit gedrag zo mysterieus kan lijken

Honden doen allerlei dingen die ons raadselachtig kunnen voorkomen: iemand langdurig likken, plotseling door het huis rennen, iets proberen door te slikken dat geen voedsel is, of met hun achterwerk over de vloer schuiven. Wat je ziet, is maar één aanwijzing. Een hond kan je begroeten, een geur onderzoeken, opwinding kwijt willen, zich ongemakkelijk voelen of een gewoonte herhalen die moeilijk te onderbreken is geworden.

Kort antwoord: likken en de zogenoemde zoomies zijn vaak normaal wanneer een hond ontspannen en comfortabel is en daarna weer tot rust kan komen. Het eten van voorwerpen die geen voedsel zijn en herhaaldelijk met de billen schuiven vragen om meer voorzichtigheid, omdat ze een lichamelijk probleem kunnen veroorzaken of erop kunnen wijzen. Let op de aanleiding, lichaamstaal, frequentie en wat er daarna gebeurt, in plaats van elk gedrag dezelfde betekenis toe te kennen.

Gebruik de vier verklaringen hieronder als uitgangspunt, niet als diagnose. Neem contact op met je dierenarts als het gedrag plotseling ontstaat, erger wordt, pijn doet of gepaard gaat met lichamelijke klachten.

1. Waarom likt mijn hond mij?

Een hond kan iemand likken om diegene te begroeten, aandacht te vragen, een geur of smaak te onderzoeken, elkaar sociaal te verzorgen of een interactie te herhalen die eerder werd beloond met praten, aaien of lachen. Likken heeft niet één universele betekenis, zoals ‘ik hou van je’. Wie je hond likt, welk lichaamsdeel, op welk moment van de dag en hoe jij reageert, helpt allemaal om het patroon te begrijpen.

Een korte lik tijdens een ontspannen begroeting is iets anders dan likken dat gejaagd, herhaaldelijk of moeilijk te onderbreken is. Let erop of je hond een ontspannen lichaamshouding heeft, normaal eet en gemakkelijk op iets anders kan overschakelen. Denk ook aan eenvoudige zintuiglijke verklaringen: op je huid kunnen zweet, etensresten, lotion of een interessante geur van buiten zitten.

Wat je kunt doen als likken welkom of beheersbaar is

• Spreek binnen het gezin een duidelijke, consequente grens af. Vind je het niet prettig als je hond je gezicht likt, draai je dan rustig weg en bied je een alternatief aan, zoals zitten, een speeltje of een kort snuffelspelletje.
• Beloon het gedrag dat je wél wilt zien, zoals rustig naast je blijven, zachtjes je hand aanraken of reageren op een commando, in plaats van te mopperen. Aandacht kan aanhoudend likken per ongeluk juist belonender maken.
• Noteer wanneer het likken begint. Likken na het eten, bewegen, bezoek, alleen zijn of stressvolle gebeurtenissen kan op verschillende aanleidingen wijzen.

Laat je hond door een dierenarts nakijken als het likken nieuw en intens is, de slaap of het eten onderbreekt, zich uitbreidt naar de poten of huid, wondjes veroorzaakt of samengaat met pijn, jeuk, veranderingen in de spijsvertering of angst. Herhaaldelijk likken kan zowel lichamelijke als gedragsmatige oorzaken hebben; het artikel de lichaamstaal van je hond leren begrijpen kan je helpen de bredere context te observeren terwijl je passende zorg regelt.

2. Wat zijn zoomies bij honden?

‘Zoomies’ is de alledaagse benaming voor korte periodes van uitbundige, ogenschijnlijk willekeurige activiteit, ook wel FRAPs genoemd: een korte uitbarsting van rennen, draaien, spelen en huppelen. Ze kunnen ontstaan na rust, een bad, opwindend spel, een weerzien of een periode met weinig prikkels. Gedragsdeskundigen in de dierenartspraktijk noemen niet één oorzaak die voor elke episode geldt. Het is daarom nuttiger om naar je hond als geheel te kijken dan elke sprint meteen als blijdschap of ongewenst gedrag te bestempelen.

Een speelse hond ziet er meestal ontspannen en beweeglijk uit en komt na de uitbarsting weer tot rust. Een hond die gespannen blijft, zijn staart strak tussen de poten houdt, zijn kop laag draagt, bang lijkt of pijn lijkt te hebben, geeft een ander signaal af. Een nieuw patroon bij een oudere hond, herhaaldelijk gejaagde episodes of een uitbarsting na een stressvolle gebeurtenis zijn redenen om dit met een dierenarts te bespreken.

Zo maak je zoomies veiliger

• Verwijder gladde voorwerpen, scherpe hoeken, trappen, breekbare meubels en andere obstakels waar je hond tegenaan kan botsen voordat je hem binnen laat rennen.
• Gebruik buiten een veilige, omheinde plek. Ren niet achter een hond aan die op volle snelheid wegschiet; wacht op een veilig moment waarop hij pauzeert en lok hem met een rustige stem naar je toe.
• Bied daarna water aan en geef je hond rustig de gelegenheid om te kalmeren. Zorg verspreid over de dag voor wandelingen die passen bij zijn leeftijd, snuffelen, training, rust en verrijking, in plaats van hem met één intensieve sessie volledig uit te putten.
• Onderbreek een veilige FRAP waarbij je hond een ontspannen lichaamshouding heeft niet door naar zijn halsband of poten te grijpen. Lijkt je hond van streek of mogelijk gewond, geef hem dan de ruimte en schakel professionele hulp in.

3. Waarom eet mijn hond voorwerpen die geen voedsel zijn?

Puppy's kunnen tijdens het ontdekken voorwerpen in hun bek nemen of erop kauwen, maar het aanhoudend inslikken van papier, stof, plastic, stenen, houtsnippers of andere voorwerpen die geen voedsel zijn, heet pica. Dit kan te maken hebben met onderzoekend gedrag, verveling of frustratie, angst, een maag-darm- of stofwisselingsprobleem, parasieten, een onevenwichtige voeding, de werking van medicijnen of een dwangmatig patroon. ‘Mijn hond heeft iets vreemds gegeten’ geeft dan ook niet genoeg informatie om de oorzaak vast te stellen.

De eerste zorg is wat je hond heeft ingeslikt en of dat veilig is. Een onverteerbaar of scherp voorwerp kan verstikking, gebitsletsel of een verstopping veroorzaken. Neem snel contact op met een dierenarts als je hond een onbekend, scherp, groot of mogelijk giftig voorwerp heeft ingeslikt, of als hij gaat braken, buikpijn heeft, minder eet, slap wordt, bleek tandvlees krijgt of moeite heeft met ontlasting. Wacht niet eerst op een verklaring voor het gedrag als er mogelijk sprake is van een spoedgeval door inslikken.

Veilige eerste stappen voor een hond die van alles oppakt

• Haal favoriete doelwitten van de vloer, berg afval en wasgoed veilig op en houd toezicht op plekken waar het gedrag voorkomt. Door de omgeving aan te passen, voorkom je dat je hond opnieuw iets inslikt terwijl je onderzoekt wat er de eerste keer is gebeurd.
• Leer ‘laat maar’ en ‘los’ aan met onbelangrijke voorwerpen en beloningen en bouw dit geleidelijk op. Ruil een voorwerp liever voor iets lekkers dan dat je erom gaat worstelen, tenzij het om een direct gevaar gaat.
• Bied geschikte kauwactiviteiten, snuffelspelletjes en voerpuzzels aan. Gebruik waar mogelijk een deel van de normale maaltijd, zodat verrijking niet ongemerkt extra calorieën toevoegt.
• Ga er niet van uit dat een supplement of verandering van voeding pica oplost. Een dierenarts kan de voeding, medicijnen, ontlastings- en bloedonderzoek, het gebit, de spijsvertering en de voorgeschiedenis van het gedrag beoordelen voordat die een plan adviseert.

Noteer wat je hond heeft gegeten, hoeveel er mogelijk ontbreekt, wanneer het is gebeurd en welke symptomen er zijn. Die informatie is vaak nuttiger dan thuis proberen te bepalen of het gedrag ‘voedingsgerelateerd’ is of bedoeld om aandacht te krijgen. Als je hond na het vermoedelijke inslikken gaat braken, lees dan wat braken bij honden kan betekenen en neem ondertussen contact op met je dierenarts.

4. Waarom schuift mijn hond met zijn billen?

Met de billen over de vloer schuiven betekent meestal dat de huid rond de anus jeukt, geïrriteerd is of ongemakkelijk aanvoelt. Volle of verstopte anaalklieren zijn een veelvoorkomende oorzaak, maar ook allergieën, een huidinfectie, parasieten zoals lintwormen, een wond, een zwelling of een andere irritatie kunnen er hetzelfde uitzien. Eén keer kort schuiven na de ontlasting is iets anders dan herhaaldelijk slepen, likken of persen.

Let op bijkomende signalen: een sterke, nieuwe geur, niet willen zitten, piepen tijdens de ontlasting, vaak aan het achterwerk likken, roodheid, zwelling, vervilting van de vacht, vettige afscheiding, bloed of pus. Bij herhaaldelijk schuiven, pijn, zwelling, afscheiding, bloed of moeite met ontlasten is een onderzoek door de dierenarts nodig. Knijp niet in het gebied en gebruik geen behandeling uit eigen beweging zonder advies van een dierenarts; de juiste zorg hangt af van de oorzaak.

Preventie tegen parasieten en veranderingen in de ontlasting kunnen relevant zijn, maar alleen aan het schuiven kun je niet zien of je hond wormen heeft. De gids hoe je mogelijke parasieten bij je hond herkent legt uit waarom observeren en testen belangrijk zijn.

Zo ontcijfer je vreemd gedrag zonder te gissen

Met een kort observatieverslag maak je van een grappig moment nuttige informatie. Noteer bij de volgende paar keer:

1. Aanleiding: Wat gebeurde er in de vijf minuten ervoor: eten, bezoek, beweging, een bad, alleen zijn, een nieuw voorwerp of ontlasting?
2. Lichaamstaal: Was je hond ontspannen en beweeglijk, of juist gespannen, ineengedoken, met grote ogen, luidruchtig of op zijn hoede?
3. Frequentie en duur: Hoe vaak gebeurt het, hoe lang duurt het en neemt het toe?
4. Onderbreekbaarheid: Reageert je hond op een vertrouwd commando, neemt hij een beloning aan of komt hij tot rust nadat de aanleiding voorbij is?
5. Lichamelijke signalen: Is er sprake van braken, diarree, een veranderde eetlust, kreupelheid, jeuk, roodheid, zwelling, afscheiding, bloedingen, zwakte of duidelijke pijn?

Met dit verslag kun je geen diagnose stellen. Het helpt je veranderingen op te merken en geeft je dierenarts of gedragstherapeut een duidelijker beeld van de voorgeschiedenis.

Vijf veilige vervolgstappen

1. Geef je hond de ruimte en verwijder direct gevaar, in plaats van hem vast te pakken, achterna te zitten of te straffen.
2. Maak vanaf een veilige afstand een korte video als het gedrag ongewoon is en je hond geen tekenen van stress of pijn vertoont.
3. Bied alleen als dat veilig kan een rustig alternatief aan, zoals snuffelen, een bekend commando, iets om veilig op te kauwen of een rustige plek om te rusten.
4. Noteer de aanleiding, frequentie, lichaamstaal en lichamelijke signalen.
5. Neem contact op met je dierenarts als het gedrag plotseling ontstaat, aanhoudt, pijnlijk is, dwangmatig lijkt of verband houdt met het mogelijk inslikken van iets of een ander alarmsignaal.

Veelgestelde vragen

Bronnen en verder lezen

Deze gids vat algemene informatie samen uit de Cornell University College of Veterinary Medicine over dolle renbuien, VCA over pica, de Merck Veterinary Manual over gedrag bij honden, PetMD over likken, en PetMD over het schuiven met de billenDit is algemene informatie, geen diagnose en geen vervanging voor diergeneeskundige zorg.