Hondenruzies veilig stoppen

Kort antwoord: bescherm eerst mensen

Kort gezegd: er bestaat geen gegarandeerde truc waarmee je elk gevecht tussen honden veilig kunt stoppen. Als honden al bijten, houd je handen, benen, gezicht en kleding uit de buurt van hun bek. Mensen kunnen door omgeleide agressie worden gebeten wanneer ze een opgewonden hond vastpakken, wegduwen of wegtrekken. Als je honden uit elkaar probeert te trekken, kunnen hun verwondingen bovendien erger worden. De ASPCA legt uit waarom omgeleide agressie een ernstig risico vormt, terwijl de RSPCA waarschuwt voor de risico’s van gevechten tussen honden.

Beschouw de vier ideeën hieronder als verschillende veiligheidsmaatregelen, niet als vier garanties. De veiligste manier om in te grijpen is meestal de manier die al vóór lichamelijk contact afstand creëert. Kun je niet ingrijpen zonder binnen bijtafstand te komen, breng mensen en andere dieren dan weg, roep hulp in en neem zo nodig contact op met de lokale dierenbescherming of hulpdiensten.

1. Creëer afstand zodra de eerste waarschuwingssignalen zich voordoen

Veel conflicten kunnen worden onderbroken voordat ze in een gevecht ontaarden. Let op de hele interactie en wacht niet op een dramatische blaf. Een hond die plotseling bevriest, zijn bek sluit, strak staart, vooroverleunt, de doorgang van een andere hond blokkeert, herhaaldelijk een persoon of voorwerp bewaakt, gromt, zijn lip optrekt of zich niet kan afwenden, laat zien dat er meer afstand nodig is.

Deze signalen voorspellen niet altijd hetzelfde verloop. Een grom is geen diagnose en een kwispelende staart betekent niet altijd dat een hond ontspannen is. De context, de afstand, de soepelheid van de lichaamstaal, het herstel en wat er daarna gebeurt, zijn allemaal van belang. Bij spel zie je vaker losse bewegingen, afwisseling in rollen, pauzes en de mogelijkheid voor beide honden om zich terug te trekken. Een stijve, eenzijdige interactie die steeds verder escaleert, moet je onmiddellijk onderbreken.

Roep je hond alleen bij je weg als hij je nog kan horen en op je kan reageren. Gebruik een vertrouwd commando dat je met een beloning aanleert, loop rustig de andere kant op en beloon je hond zodra hij zich losmaakt en er voldoende afstand is. Schreeuw niet, jaag een hond niet achterna, drijf hem niet in het nauw en straf hem niet voor grommen. Straf kan angst of opwinding versterken en waarschuwingssignalen onderdrukken zonder de oorzaak van het conflict weg te nemen. Lees voor meer informatie over vroege signalen ook De boze signalen van je hond begrijpen.

Zijn de honden buiten aan het wandelen, steek dan de straat over, ga achter een auto of hek staan of loop om voordat ze elkaar bereiken. Zijn ze in huis, begeleid elke hond dan alleen naar een aparte kamer als je dat kunt doen zonder tussen de honden te reiken. Sluit een deur of gebruik een stevig hekje. Een hond die al over zijn drempel heen is, kan mogelijk niet meer op een commando reageren. Op zo’n moment zijn management en afstand belangrijker dan gehoorzaamheid.

2. Haal voorspelbare bronnen van competitie uit de omgeving

Gevechten tussen honden ontstaan vaak rond iets wat een of beide honden waardevol vinden. Voer, kauwsnacks, speeltjes, slaapplekken, deuropeningen, territorium en de aandacht van een baasje kunnen allemaal een aanleiding vormen. Ook angst, pijn, frustratie en sterke opwinding kunnen veranderen hoe een hond reageert. De VCA-gids voor het introduceren van honden raadt aan om vooraf rekening te houden met waardevolle bronnen en te werken met beloningsgerichte begeleiding, in plaats van er simpelweg van uit te gaan dat één hond dominant is.

• Geef honden apart van elkaar eten, in verschillende kamers of achter een gesloten deur. Haal de voerbakken weg voordat de honden weer samen in dezelfde ruimte komen.
• Geef waardevolle kauwsnacks en favoriete speeltjes apart. Test niet of honden iets kunnen delen door een waardevol voorwerp tussen hen in te leggen.
• Zorg voor aparte rustplekken, zodat elke hond weg kan lopen zonder te worden gevolgd of de weg te worden versperd.
• Begeleid het binnenkomen via de deur, bezoek, smalle gangen en spannende ramen met deuren, hekjes, voldoende afstand en toezicht van een volwassene.
• Laat honden niet samen wanneer je niet actief toezicht kunt houden, zeker niet na een gevecht, tijdens een kennismaking of wanneer een van de honden ziek, gewond, uitgeput of bang is.

Een hekje is een hulpmiddel om de situatie te beheersen, geen behandeling. Het kan honden visueel en lichamelijk van elkaar gescheiden houden terwijl je een plan maakt, maar vertrouw niet op een hekje dat kan omvallen, waar een hond overheen kan klimmen of waar hij tussendoor kan glippen. Stormt een hond op de afscheiding af, vergroot dan de afstand en gebruik een gesloten deur of een andere veilige afscheiding.

Houd kort bij wat er vóór, tijdens en na elk incident gebeurde. Noteer de locatie, de bron van competitie, de afstand, de lichaamssignalen, of een van beide honden zich kon terugtrekken en wat hielp om tot rust te komen. Deze informatie kan je dierenarts of gedragsspecialist waardevolle inzichten geven, zonder te doen alsof een observatie in huis een diagnose is.

3. Gebruik bij een gevecht alleen een methode zonder lichamelijk contact die je op veilige afstand kunt uitvoeren

Breng eerst kinderen, bezoek en andere huisdieren weg. Steek je handen niet tussen de honden, pak geen halsband vast, probeer geen bek open te wrikken en schop of sla niet. Gebruik geen hulpmiddel dat pijn veroorzaakt en probeer geen ingewikkelde fysieke techniek uit een video. Een bange of overprikkelde hond kan zich omdraaien en de dichtstbijzijnde persoon bijten, zelfs als die persoon probeert te helpen.

Als er een vrije doorgang is en je buiten bijtafstand kunt blijven, kan een groot, stevig voorwerp, zoals een gesloten deur, een solide hekje, een stoel of een afscheiding, het contact of zicht lang genoeg blokkeren om afstand te creëren. Plaats de afscheiding vanaf de zijkant of op afstand, zonder naar de koppen van de honden te reiken. Zodra de honden uit elkaar zijn, sluit je elke hond op in een andere veilige ruimte. Doe de deur niet weer open alleen omdat het lawaai is gestopt.

Een plotseling geluid of water kan sommige conflicten onderbreken, maar geen van beide is betrouwbaar en geen van beide maakt het veilig om dichterbij te komen. Een harde reactie kan de opwinding in een kleine ruimte bovendien vergroten, en met water sproeien kan niets uithalen. Gebruik dit alleen als laatste redmiddel, zonder lichamelijk contact, wanneer je op veilige afstand kunt blijven. Stop als het gedrag van de honden hierdoor heftiger wordt. Het doel is afstand creëren, niet een hond door angst tot onderwerping dwingen.

Riemen die al vastzitten, kunnen een volwassene soms helpen om afstand te creëren. Naar een halsband grijpen of tijdens een gevecht een riem vastmaken brengt je hand echter dicht bij de tanden. Trek twee honden nooit aan tegenovergestelde kanten uit elkaar wanneer ze zich in een bijtgreep bevinden. Ben je alleen, probeer dan geen scheiding met lichamelijk contact waarbij je de gevarenzone in moet. Bescherm jezelf, creëer indien mogelijk een afscheiding en roep hulp in.

Zodra elke hond veilig is opgesloten, verminder je prikkels. Houd ze in aparte kamers, haal toeschouwers weg en geef ze de tijd om tot rust te komen. Scheld ze niet uit en dwing geen hereniging af alsof ze elkaar hun excuses moeten aanbieden. Een hond die rustig lijkt, kan nog steeds bang of gewond zijn of opnieuw reageren. Bij plotselinge of herhaalde agressie kan de gids over plotselinge agressie bij vriendelijke honden je helpen om vragen voor een professional voor te bereiden.

4. Beschouw de nasleep als een kwestie van veiligheid en gezondheid

Ga er na een gevecht niet van uit dat een hond ongedeerd is omdat de vacht er normaal uitziet. Kleine beetwonden kunnen snel dichttrekken, vooral onder een dikke vacht, terwijl dieper weefselletsel verborgen blijft. De VCA-richtlijnen voor bijtwonden adviseren om een hond na een gevecht door een dierenarts te laten onderzoeken, en de Merck Veterinary Manual vermeldt dat bijtwonden onder het huidoppervlak verborgen schade kunnen veroorzaken.

Neem na elke beet of lichamelijk gevecht zo snel mogelijk contact op met een dierenarts, ook als een wond er klein uitziet. Zoek direct spoedeisende hulp bij een bloeding die niet onder controle komt of hevig is, ademhalingsproblemen, bleek of blauw tandvlees, instorting, zwakte, hevige pijn, aanhoudend janken, niet kunnen lopen of wonden aan de ogen, het gezicht, de keel, de borst, de buik of de liezen. Kun je niet zien of de huid is doorboord, beschouw die onzekerheid dan als reden om te bellen.

Is een persoon gebeten, ga dan bij de honden vandaan, stel de bloeding zo mogelijk veilig onder controle met schone druk en vraag medische hulp. Ga niet terug naar de honden om een voorwerp op te halen of eerste hulp te verlenen zolang ze nog samen loslopen. Vraag je dierenarts naar vaccinatiegegevens, het controleren van de wond en de vraag of beide honden onderzocht moeten worden.

Houd de honden voor hun volgende stappen uit elkaar totdat een dierenarts en een gekwalificeerde gedragstherapeut je helpen bepalen wat veilig is. Het plan kan bestaan uit aparte routines, het vermijden van triggers, geleidelijke gedragstraining op basis van beloning en een langdurige regeling waarbij de honden gescheiden blijven. Het is mogelijk dat het niet veilig is om de honden weer bij elkaar te brengen. De VCA-richtlijnen over agressie leggen uit dat agressie tussen honden gedragsaanpassing en zorgvuldig management vereist. De American Veterinary Society of Animal Behavior ondersteunt methoden op basis van beloning en wijst aversieve trainingsmethoden af.

Zo voorkom je een volgend gevecht

Voorkomen is betrouwbaarder dan een gevecht proberen te beëindigen nadat het is begonnen. Begin met een situatie waarin de honden onder het punt blijven waarop ze niet meer zelf voor afstand kunnen kiezen.

1. Houd ze eerst uit elkaar. Gebruik deuren, stevige hekjes, benches waar beide honden zich al prettig in voelen of aparte wandelingen. Gebruik opsluiting niet als straf; zorg ervoor dat elke plek rustig en voorspelbaar is.
2. Breng het patroon in kaart. Bekijk de aantekeningen over wat eraan voorafging, het gedrag en wat erna gebeurde. Was er eten, een deuropening, een rustplek, een speeltje, aandacht van de eigenaar, bezoek, pijn of een hond die te snel naderde?
3. Maak de situatie makkelijker. Een professional kan adviseren om op grotere afstand te oefenen, korte sessies te houden en rustig wegkijken of weglopen te belonen. Verstijft een van de honden, stopt hij met eten, staart hij of kan hij niet meer reageren, vergroot dan de afstand en beëindig de sessie.
4. Geef ruimte voor herstel. Geef elke hond ongestoorde slaap, voer ze apart en zorg ervoor dat ze tijd uit de buurt van de andere hond doorbrengen. Meet de vooruitgang niet af aan hoe dicht je ze bij elkaar kunt dwingen.
5. Schakel er vroeg hulp bij in. Een nieuw gevecht, een beet, toenemende intensiteit of agressie zonder duidelijke aanleiding verdient een controle door de dierenarts en een professionele gedragsbeoordeling. Als een van de honden socialer angstig is, is de gids over sociale angst een nuttige aanvulling, maar geen vervanging voor professionele zorg.

Parallel wandelen kan een vorm van management zijn die een gekwalificeerde professional bespreekt, maar de afstand tussen de honden, het gebruikte materiaal, de omgeving en hun vermogen om afstand te nemen spelen allemaal een rol. Doe een oefening met nauw contact op een foto niet zomaar na als een van de honden al reageert. De afbeelding laat een rustig voorbeeld zien, geen garantie op veiligheid.

Veelgestelde vragen

Kan water sproeien een hondengevecht stoppen?

Bij sommige honden kan het het gevecht onderbreken, maar het kan ook mislukken of de opwinding vergroten. Het is geen gegarandeerd of voor alle situaties veilig middel. Als je überhaupt water gebruikt, doe dat dan van een afstand en zonder je handen te gebruiken; het mag nooit een reden zijn om dichterbij te komen of de honden vast te pakken. Is er een afscheiding of gesloten deur beschikbaar, geef dan prioriteit aan het creëren van afstand.

Moet ik de halsband van een hond vastpakken of de honden uit elkaar trekken?

Nee. Als je naar de kop of halsband grijpt, komen je handen dicht bij de tanden en kan een beet naar jou worden afgeleid. Een beetgreep uit elkaar trekken kan de schade aan het weefsel verergeren. Stuur mensen weg en gebruik afstand of een stevige afscheiding, maar ga alleen niet binnen bijtbereik.

Kunnen honden na een gevecht nog samenleven?

Soms kan een team van professionals een huishouden helpen een veiliger managementplan op te stellen, maar ga er niet van uit dat honden veilig samen zijn omdat ze eerder goed met elkaar konden opschieten of omdat ze er na afloop rustig uitzien. Houd ze uit elkaar en vraag advies aan een dierenarts en gedragsspecialist voordat je probeert ze weer bij elkaar te brengen.

Wat als ik geen wond kan zien?

Kleine gaatjes kunnen verborgen zitten onder de vacht of alweer dichttrekken. Bel na een gevecht je dierenarts en volg het advies van de kliniek. Ga naar de spoedzorg bij een bloeding, ademhalingsproblemen, bleek of blauw tandvlees, instorting, zwakte, hevige pijn, kreupelheid of wonden bij de ogen, keel, borst, buik of liezen.

Voorkomt straf toekomstige gevechten?

Straf kan angst of opwinding vergroten en waarschuwingssignalen onderdrukken zonder de aanleiding aan te pakken. Een veiliger plan bestaat uit management, afstand, leren op basis van beloning, een veterinair onderzoek wanneer dat nodig is en professionele gedragsbegeleiding. Het plan moet worden afgestemd op de individuele honden en het huishouden.

Laatste veiligheidscontrole

Het is geen schande om te kiezen voor een permanente scheiding, een bezoek aan het hondenpark af te zeggen of hulp te vragen. Een goede afloop betekent niet dat je honden op commando met elkaar laat omgaan. Het betekent dat je een nieuwe verwonding voorkomt en elke persoon en elk dier een realistisch en diervriendelijk veiligheidsplan biedt.