Etiketten van dierenvoeding lezen: een praktische gids

Hoe lees je een etiket van dierenvoeding?

Lees een etiket van dierenvoeding van buiten naar binnen: bepaal om welk product het gaat, controleer de diersoort en levensfase, zoek de verklaring over de voedingskundige volledigheid, bekijk de gegarandeerde analyse, houd rekening met het vochtgehalte, bestudeer de ingrediëntenlijst en controleer tot slot de calorieën en voedingsrichtlijnen.

Dit is de volledige leesvolgorde:

Een handige gewoonte is om de verpakking om te draaien of opzij te houden voordat je een oordeel vormt. Het voorpaneel is bedoeld om de productidentiteit en aantrekkingskracht over te brengen. De informatie die je nodig hebt voor een zinvolle vergelijking staat meestal op de achterkant of zijkant.

Welke onderdelen van een etiket voor dierenvoeding verdienen de meeste aandacht?

De voorkant van de verpakking helpt je de positionering van een product te begrijpen, maar op de achter- en zijkant staat de informatie die je nodig hebt voor een serieuze vergelijking.

Woorden als “natuurlijk”, “premium”, “holistisch”, “graanvrij”, “met een beperkt aantal ingrediënten” of “met echte kip” kunnen betekenis hebben binnen de marketing- en etiketteringscontext van een product, maar ze vervangen niet de verklaring over de nutritionele geschiktheid of de gegarandeerde analyse.

Door etiketten rustig te lezen, houd je beschrijvende claims gescheiden van informatie op het etiket die bepalend is voor je keuze.

Taal op de voorkant kan nuttig zijn, maar vertelt niet het hele verhaal

Op de voorkant kan bijvoorbeeld staan:

• Voor welke diersoort de voeding wordt aangeboden
• Of het product droogvoer, blikvoer, gevriesdroogd voer of een andere vorm is
• Of een bepaald ingrediënt of een bepaalde smaak wordt benadrukt
• Of het product wordt gepresenteerd als maaltijd, snack, topping of supplement
• Aan welke marketingaspecten de fabrikant wil dat shoppers aandacht besteden

Die informatie geeft je houvast. Niet elke voedingsvraag wordt ermee beantwoord.

Zo kan op de verpakking één dierlijk ingrediënt sterk worden benadrukt, terwijl de volledige ingrediëntenlijst ook verschillende andere eiwitbronnen, granen, peulvruchten, vetten, vezels, vitaminen, mineralen en verwerkingshulpmiddelen vermeldt. Een product kan ook een hoog eiwitpercentage tonen zonder duidelijk te maken dat dit cijfer is berekend op basis van het voer zoals het wordt aangeboden. Daardoor kunnen natte en droge producten meer van elkaar lijken te verschillen dan in werkelijkheid het geval is.

De praktische vuistregel is eenvoudig:

Gebruik de voorkant van de verpakking om het product te identificeren. Gebruik de overzichtelijke informatiepanelen om het te beoordelen.

Wettelijk gereguleerde bewoordingen en marketingtaal dienen verschillende doelen

Sommige vermeldingen zijn gekoppeld aan etiketteringsvoorschriften of erkende manieren om claims te onderbouwen. Andere beschrijven de samenstelling, ingrediënten of marketingpositionering van het product.

Dat verschil betekent niet dat marketingtaal altijd nutteloos is. Een claim over een beperkt aantal ingrediënten kan shoppers helpen producten met een bepaald samenstellingsdoel te vinden. Een vermelding van een specifieke eiwitbron kan helpen om een bepaald ingrediënt te vermijden. Een claim over textuur of vorm kan relevant zijn voor de eetvoorkeuren van een huisdier.

Het punt is dat deze claims antwoord geven op specifiekere vragen dan: ‘Is dit voer geschikt als het dieet van mijn huisdier?’

Als je verschillende samenstellingen vergelijkt, noteer dan eerst de gestructureerde informatie:

• Diersoort
• Levensfase
• Status als volledig en uitgebalanceerd voer
• Gegarandeerde gehaltes aan eiwit, vet, vezels en vocht
• Caloriegehalte
• Voedingsrichtlijnen
• Ingrediëntenlijst
• Vermelding dat het voer aanvullend of slechts af en toe mag worden gebruikt

Gebruik marketingclaims vervolgens als aanvullende context.

Wat is een AAFCO-verklaring op dierenvoeding?

Een AAFCO-verklaring op dierenvoeding is de verklaring over de voedingskundige geschiktheid. Deze geeft aan of een product bedoeld is om volledige en uitgebalanceerde voeding te bieden voor een bepaalde diersoort en levensfase.

Je vindt deze verklaring meestal in kleine letters op de achterkant of zijkant van de verpakking. Er kan bijvoorbeeld staan dat een product ‘volledig en uitgebalanceerd’ is voor groei, onderhoud van volwassen dieren, dracht en lactatie, of alle levensfasen. De plaats en exacte bewoording kunnen afhangen van de toepasselijke, door de staat overgenomen voorschriften. Ga er daarom niet van uit dat op elke verpakking precies dezelfde tekst staat.

Voor shoppers die willen weten of een product bedoeld is als hoofdvoeding van hun huisdier, is deze verklaring vaak het belangrijkste onderdeel van het etiket. De richtlijnen van AAFCO voor etiketteringsvereisten beschrijven de verklaring over de voedingskundige geschiktheid, de conventies voor de gegarandeerde analyse, de volgorde van ingrediënten en de vereisten voor voedingsrichtlijnen.

Wat betekenen ‘volledig’ en ‘uitgebalanceerd’?

Voor etiketteringsdoeleinden geldt het volgende:

• Volledig betekent dat het voer de vereiste voedingsstoffen bevat voor de vermelde categorie.
• Uitgebalanceerd betekent dat die voedingsstoffen in de juiste verhoudingen aanwezig zijn voor die categorie.

De categorie is belangrijk. Een voer kan volledig en uitgebalanceerd zijn voor het onderhoud van volwassen dieren, maar toch niet de juiste keuze zijn voor een opgroeiende puppy of kitten. Voer voor groei en voortplanting is afgestemd op een andere voedingsfase dan voer dat uitsluitend bedoeld is voor het onderhoud van volwassen dieren.

Veelvoorkomende erkende levensfasen zijn:

• Groei
• Onderhoud van volwassen dieren
• Dracht en lactatie
• Alle levensfasen

De hoeveelheden en verhoudingen van voedingsstoffen die voor deze categorieën worden gebruikt, verschillen. Een puppy, kitten, drachtig dier, zogend dier, gezonde volwassen hond of kat en senior huisdier kunnen verschillende voedingsbehoeften hebben, ook als ze tot dezelfde diersoort behoren.

Hoe wordt een claim over volledige en uitgebalanceerde voeding onderbouwd?

Een claim over volledige en uitgebalanceerde voeding kan doorgaans op een van twee erkende manieren worden onderbouwd:

1. De samenstelling voldoet aan een toepasselijk AAFCO-voedingsstoffenprofiel voor hondenvoer of kattenvoer voor de vermelde diersoort en levensfase.
2. Het voer doorstaat een voedingsproef bij dieren volgens de AAFCO-procedures voor die categorie.

Op het etiket kan staan welke route van toepassing is. Een verklaring waarin naar formulering wordt verwezen, geeft aan dat het product is samengesteld om aan een voedingsstoffenprofiel te voldoen. Een verklaring waarin naar voedingsproeven wordt verwezen, geeft aan dat het product is onderbouwd via een voedingsproef zoals beschreven in de toepasselijke modeltekst. De FDA-uitleg over volledige en uitgebalanceerde dierenvoeding beschrijft deze routes en hun beperkingen.

Dit betekent niet dat AAFCO het afzonderlijke product persoonlijk heeft getest, goedgekeurd of gecertificeerd. Het betekent ook niet dat elk product met deze verklaring geschikt is voor ieder huisdier.

Wat vertelt de verklaring over voedingskundige toereikendheid je niet?

Een verklaring dat het voer volledig en uitgebalanceerd is, geeft op zichzelf geen antwoord op vragen over:

• Of je huisdier het voer lekker vindt
• Of je huisdier een bepaald ingrediënt kan verdragen
• Verteerbaarheid
• De caloriedichtheid die past bij de leefstijl van je huisdier
• Kwaliteit van de productie
• Versheid van het product of de manier waarop het na aankoop is bewaard
• Of het voer geschikt is bij een vastgestelde aandoening
• Of de op de verpakking vermelde hoeveelheid voer past bij je huisdier
• Of het ene volledige en uitgebalanceerde voer beter is dan het andere

Zie de verklaring als een kwalificatie voor het beoogde voedingsgebruik, niet als een algemene kwaliteitsbeoordeling.

Een nuttig voorbeeld is het verschil tussen “volledig en uitgebalanceerd voor onderhoud van volwassen dieren” en “volledig en uitgebalanceerd voor alle levensfasen”. Geen van beide formuleringen zegt automatisch welk voer beter is. Ze geven aan voor welke categorie de claim over voedingskundige toereikendheid geldt. Je moet die categorie nog altijd afstemmen op het dier dat je voor je hebt.

Hoe zit het met snoepjes, toppers en supplementen?

Snoepjes, snacks, supplementen, toppers en producten met het etiket “uitsluitend voor periodieke of aanvullende voeding” zijn over het algemeen niet bedoeld als volledige en uitgebalanceerde voeding die als enige voedingsbron kan dienen. Sommige snoepjes kunnen wel een verklaring over voedingskundige toereikendheid bevatten als ze ook als volledige en uitgebalanceerde voeding zijn geëtiketteerd. Controleer daarom de exacte formulering in plaats van alleen af te gaan op de productvorm.

Als er op het etiket iets staat als “uitsluitend voor periodieke of aanvullende voeding”, beschouw dat dan als een duidelijke beperking van het gebruik. Het betekent dat het product niet wordt gepresenteerd als de enige voedingsbron.

Een klein zakje of blikje is niet automatisch een snoepje, en een product dat eruitziet als een maaltijd is niet automatisch volledig en uitgebalanceerd. De verklaring over voedingskundige toereikendheid geeft hierover betrouwbaarder uitsluitsel dan het formaat of uiterlijk van de verpakking.

Wat betekent de gegarandeerde analyse op een etiket van dierenvoeding?

De gegarandeerde analyse is een onderdeel van het etiket waarop geselecteerde percentages van voedingsstoffen worden vermeld. Meestal gaat het om het minimale gehalte aan ruw eiwit en ruw vet en het maximale gehalte aan ruwe vezels en vocht.

Het woord gegarandeerd betekent niet dat dit onderdeel een volledig voedingsstoffenprofiel bevat. Het betekent dat het product volgens de toepasselijke etiketteringsregels een specifiek minimum- of maximumgehalte voor het vermelde bestanddeel aangeeft.

Een typische gegarandeerde analyse kan er als volgt uitzien:

Op sommige etiketten staan ook andere gegarandeerde waarden, zoals calcium, fosfor, omega-vetzuren, taurine of bepaalde vitaminen en mineralen. Deze aanvullende vermeldingen kunnen verband houden met een claim of met een specifieke etiketteringsvereiste.

Wat betekent ‘ruw’?

In ‘ruw eiwit’, ‘ruw vet’ en ‘ruwe celstof’ verwijst het woord ruw naar de analysemethode die wordt gebruikt om het bestanddeel te schatten of te meten. Het is geen kwaliteitsomschrijving.

‘Ruw eiwit’ betekent niet dat het eiwit vuil, inferieur of onveilig is. ‘Ruw vet’ betekent niet dat het vet beschadigd is. ‘Ruwe celstof’ betekent niet dat de vezels waardeloos zijn. De term beschrijft hoe de waarde wordt bepaald en gerapporteerd.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat het woord zonder context alarmerend kan klinken. Wie een etiket leest, doet er goed aan te letten op wat de gegarandeerde waarde meet, op welke basis deze wordt vermeld en hoe dit aansluit bij de behoeften van het huisdier.

Wat vertelt ruw eiwit je?

Ruw eiwit geeft een aangegeven percentage, maar zegt niet:

• Welke aminozuren aanwezig zijn
• Hoe die aminozuren in balans zijn
• Hoe goed het eiwit verteerbaar is
• Welke bijdrage het eiwit levert aan de volledige samenstelling
• Hoeveel voer het huisdier elke dag zal eten
• Of de samenstelling geschikt is voor een bepaalde medische aandoening

Een hoger percentage ruw eiwit betekent niet automatisch dat het voer beter is. De eiwitbehoefte hangt af van de diersoort, levensfase, energie-inname, samenstelling en gezondheidssituatie. Het percentage op het etiket is één stukje informatie en geen zelfstandige kwaliteitsrangschikking.

Diezelfde voorzichtigheid geldt ook voor onderzoek naar een specifieke productcategorie. In een cross-sectionele analyse uit 2015 van 24 commerciële vegetarische voeders voor honden en katten — 13 droge en 11 natte voeders — werd het gehalte aan ruw eiwit op droge-stofbasis gemeten, variërend van 19.2% tot 40.3%. Zes van de onderzochte voeders voldeden niet aan alle beoordeelde minimumwaarden voor aminozuren in vergelijking met de voedingsprofielen van AAFCO. Het onderzoek was beperkt tot vegetarische voeders die in 2014 waren verzameld. Daarom kan het geen uitspraak doen over alle huidige huisdiervoeders en niet aantonen dat elk vegetarisch voer ontoereikend is. Het onderzoeksdossier en de publicatie op de website van de FDA geven informatie over de onderzochte groep en de beperkingen van het onderzoek.

De praktische les reikt verder dan vegetarisch voer: een afgedrukt percentage ruw eiwit vertelt op zichzelf niet het volledige verhaal over aminozuren of voedingswaarde.

Wat vertelt ruw vet je?

Ruw vet is een aangegeven minimumpercentage. Vet levert energie en kan invloed hebben op de structuur, smaak en opname van voedingsstoffen, maar het percentage alleen zegt niet of een voer geschikt is voor een bepaald huisdier.

Een huisdier met een hoge energiebehoefte kan een andere calorische dichtheid nodig hebben dan een huisdier dat gemakkelijk aankomt. Een huisdier met een medische aandoening kan baat hebben bij een dieet onder begeleiding van een dierenarts, met specifieke beperkingen of streefwaarden voor bepaalde voedingsstoffen. Het percentage ruw vet kan helpen bij het vergelijken van voeders, maar moet worden bekeken in combinatie met het caloriegehalte, de voedingsrichtlijnen, de lichaamsconditie en de verklaring over voedingsgeschiktheid.

Wat kun je afleiden uit het gehalte aan ruwe vezels?

Ruwe vezels zijn een opgegeven maximum, vastgesteld met een specifieke laboratoriummethode. Dit gehalte omvat niet alle soorten voedingsvezels in het voer en geeft ook geen volledig beeld van de werking van die vezels in het spijsverteringskanaal.

Twee voedingen met een vergelijkbaar gehalte aan ruwe vezels kunnen verschillen in de bronnen van hun vezels en in hun totale samenstelling. Twee voedingen met verschillende gehalten aan ruwe vezels kunnen elk een ander doel hebben binnen de samenstelling. Maak van het getal geen eenvoudige regel als “meer is beter” of “minder is beter” zonder een specifieke voedingskundige reden.

Waarom staat het vochtgehalte vermeld?

Het vochtgehalte geeft aan hoeveel water het product bevat volgens de geldende garantie. Dit is essentieel wanneer je nat- en droogvoer vergelijkt, omdat de percentages van de andere voedingsstoffen zijn weergegeven als onderdeel van het voer in de vorm waarin het wordt verkocht.

Natvoer uit blik kan veel water bevatten. Droogvoer bevat daarentegen veel minder water. Als je de vermelde eiwitpercentages vergelijkt zonder rekening te houden met dat verschil, kun je tot de verkeerde conclusie komen.

Hoe lees je de ingrediëntenlijst?

Lees de ingrediëntenlijst als een overzicht van de bestanddelen van de samenstelling en hun volgorde op basis van gewicht, niet als een volledige rangschikking van de kwaliteit.

Ingrediënten worden volgens de geldende etiketteringsregels doorgaans vermeld in aflopende volgorde van gewicht. Dat betekent dat het eerste ingrediënt zwaarder is dan het tweede, het tweede zwaarder dan het derde, enzovoort binnen de relevante regels voor de ingrediëntenlijst. Richtlijnen van de FDA voor de etikettering van diervoeding leggen uit hoe ingrediënten worden benoemd, hoe de volgorde op basis van afnemend gewicht werkt, wat verzamelbenamingen zijn en welke beperkingen gelden voor claims over ziekten.

De lijst vertelt je doorgaans niet hoeveel elk ingrediënt precies bevat. Ook geeft de lijst geen volledig beeld van het voedingsstoffenprofiel, de verteerbaarheid, de balans van aminozuren, de productiecontroles of de resultaten bij het voeren.

Waarom het eerste ingrediënt niet genoeg zegt

De vuistregel rond het eerste ingrediënt is aantrekkelijk omdat die eenvoudig lijkt:

“Het eerste ingrediënt is kip, dus dit moet kwalitatief hoogwaardig voer zijn.”

Die conclusie gaat verder dan wat het etiket kan aantonen.

Een ingrediënt kan hoog op de lijst staan omdat het veel watergewicht toevoegt. De rest van de samenstelling kan uit meerdere ingrediënten bestaan die samen een belangrijke bijdrage leveren. Ook de vorm van het ingrediënt, het vochtgehalte van het recept en de manier waarop de voeding is samengesteld, kunnen de volgorde van de ingrediënten beïnvloeden.

Het eerste ingrediënt is zeker het bekijken waard, maar zou aanleiding moeten zijn om de samenstelling verder te beoordelen:

• Voor welke diersoort is de voeding bedoeld?
• Voor welke levensfase is de voeding geschikt?
• Is de voeding compleet en uitgebalanceerd?
• Welke gegarandeerde gehalten aan eiwit en vet staan vermeld?
• Wat is het vochtgehalte?
• Wat is de caloriedichtheid?
• Zitten er ingrediënten in die je huisdier moet vermijden?
• Past de totale samenstelling bij het beoogde gebruik?

Daarom is vlees dat als eerste ingrediënt wordt genoemd geen bewijs voor een betere voedingswaarde. Omgekeerd bewijst een graan- of plantaardig ingrediënt op de eerste plaats ook niet automatisch dat de voeding van slechte kwaliteit is.

Hoe moet je vleesmeel en bijproducten beoordelen?

De namen van ingrediënten kunnen verkeerd worden begrepen, omdat baasjes ze vaak beoordelen op basis van alledaags taalgebruik in plaats van de context van de samenstelling.

Meel is een ingrediënt dat is bewerkt om een groot deel van het water te verwijderen. Een bijproduct verwijst naar bepaalde delen van dierlijke oorsprong die niet vallen onder de primaire omschrijving van spiervlees die baasjes misschien verwachten. Op zichzelf zegt geen van beide termen of een voeding goed of slecht is.

De relevante vragen zijn:

• Is het ingrediënt toegestaan en correct benoemd voor de betreffende diersoort?
• Welke bijdrage levert het aan de volledige samenstelling?
• Voldoet het eindproduct aan de claim over de voedingskundige toereikendheid?
• Past het bij bekende gevoeligheden of veterinaire behoeften van je huisdier?
• Wordt het product gebruikt voor het beoogde doel?

Vermijd algemene regels zoals “alle bijproducten zijn schadelijk” of “alle vleesmeel is beter”. Het etiket biedt op zichzelf geen grond voor een van beide conclusies.

Wat betekenen ingrediëntengroepen en verzamelbenamingen?

Op sommige etiketten wordt, waar dat is toegestaan, voor bepaalde ingrediënten een verzamelnaam of categorienaam gebruikt. Een verzamelnaam kan de ingrediëntenlijst minder specifiek maken dan een baasje misschien zou willen, maar moet nog steeds worden geïnterpreteerd binnen de geldende regels voor etikettering.

Als een ingrediënt bijzonder belangrijk is voor je huisdier, bijvoorbeeld omdat je een allergie vermoedt of omdat je dierenarts je heeft gevraagd het te vermijden, lees dan de volledige lijst zorgvuldig door en neem contact op met de fabrikant als de formulering onduidelijk is. Ga er niet van uit dat een vermelding op de voorkant, zoals “met zalm”, betekent dat zalm de enige dierlijke eiwitbron in het recept is.

Kun je aan de ingrediëntenlijst de kwaliteit van het voer aflezen?

De lijst kan wel nuttige informatie geven over:

• of een specifiek genoemd ingrediënt aanwezig is
• of het recept meerdere dierlijke of plantaardige eiwitbronnen bevat
• of bepaalde ingrediënten wel of niet zijn toegevoegd
• of het recept toegevoegde oliën, vezels, vitaminen, mineralen of smaakstoffen bevat
• of een ingrediënt dat je huisdier moet vermijden in de lijst voorkomt

Op zichzelf kan de ingrediëntenlijst geen uitsluitsel geven over de algehele kwaliteit. Gebruik de lijst bij voorkeur samen met de voedingswaardigheidsverklaring, de gegarandeerde analyse, de informatie over het vochtgehalte, de calorie-informatie en de individuele behoeften van je huisdier.

Hoe vergelijk je etiketten van nat- en droogvoer voor huisdieren?

Vergelijk de voedingspercentages van nat- en droogvoer niet alsof ze op dezelfde basis zijn weergegeven. Het vochtgehalte verandert het aandeel van elk ander bestanddeel in het voer zoals het wordt verkocht.

De meeste percentages in de gegarandeerde analyse worden uitgedrukt op basis van het product zoals het wordt gevoerd, wat betekent dat het percentage wordt berekend op basis van het product in de vorm waarin je het koopt. De voedingsprofielen van AAFCO worden uitgedrukt op een basis van droge stof, wat betekent dat het water eerst wiskundig wordt verwijderd voordat het voedingspercentage wordt berekend.

De FDA gebruikt hiervoor de volgende omrekening:

Percentage droge stof = 100 - vochtpercentage

Voedingspercentage op basis van droge stof = voedingspercentage op productbasis / percentage droge stof x 100

Een algemeen voorbeeld op basis van droge stof

Stel dat twee producten de volgende waarden op het etiket vermelden:

Voor het natvoer:

• Droge stof = 100 - 78 = 22%
• Eiwit op basis van droge stof = 10 / 22 x 100
• Eiwit op basis van droge stof = ongeveer 45.5%

Voor het droogvoer:

• Droge stof = 100 - 10 = 90%
• Eiwit op basis van droge stof = 35 / 90 x 100
• Eiwit op basis van droge stof = ongeveer 38.9%

Het afgedrukte eiwitpercentage van het natvoer leek in de oorspronkelijke vorm veel lager, maar het berekende eiwitpercentage op basis van droge stof ligt in dit voorbeeld hoger.

Dat betekent niet dat het natvoer automatisch beter is. Het betekent dat de oorspronkelijke percentages niet rechtstreeks met elkaar konden worden vergeleken.

In het gepubliceerde educatieve voorbeeld van de FDA bevatten de blikvoedingen 78% vocht en het droogvoer 12% vocht. De afgedrukte gegarandeerde eiwitpercentages zijn 12%, 11% en 37%; na omrekening worden dat 54.5%, 50% en 42% op basis van droge stof. Het voorbeeld laat zien waarom de ogenschijnlijke volgorde kan veranderen wanneer je rekening houdt met het vochtgehalte. Het gaat om een illustratie, niet om een marktonderzoek of een ranglijst van nat- en droogvoer.

Wat je met een omrekening naar droge stof wel en niet kunt bepalen

Een omrekening naar droge stof kan helpen om opgegeven voedingspercentages te vergelijken tussen producten met verschillende vochtgehaltes.

Je kunt er niet mee bepalen:

• Welk voer per portie meer calorieën bevat
• Welk voer beter verteerbaar is
• Of het aminozuurprofiel geschikt is
• Of het voer het juiste voedingsprofiel voor je huisdier heeft
• Of je huisdier de aanbevolen hoeveelheid zal eten
• Of het voer geschikt is bij een bepaalde medische aandoening
• Of het product een betere productiekwaliteit heeft

Gebruik de berekening voor één specifiek doel: voedingspercentages beter vergelijkbaar maken op basis van het vochtgehalte.

Vergelijk dezelfde voedingsstof op dezelfde basis

1. Vergelijk eiwit met eiwit, vet met vet en vezels met vezels.
2. Gebruik de op elk etiket vermelde vochtgarantie.
3. Reken beide producten om naar droge stof als hun vochtgehaltes duidelijk verschillen.
4. Zorg dat de categorieën voor diersoort en levensfase overeenkomen.
5. Controleer de calorieën afzonderlijk.
6. Rangschik de voedingen niet op basis van slechts één omgerekend percentage.

Vergelijk het eiwitpercentage van natvoer niet met het vetpercentage van droogvoer, en vergelijk de waarde van het ene product in de oorspronkelijke vorm niet met de waarde van een ander product op basis van droge stof. De berekening kan kloppen, terwijl de vergelijking toch betekenisloos blijft.

Voor welke diersoort en levensfase moet de voeding geschikt zijn?

Diersoort en levensfase zijn bepalend voor je keuze. Controleer deze eerst voordat je ingrediëntenlijsten of voedingswaarden gaat vergelijken.

Honden- en kattenvoeding is afgestemd op verschillende voedingsbehoeften. Ga er niet zomaar van uit dat een product voor de ene diersoort geschikt is voor de andere, alleen omdat de ingrediëntenlijst vertrouwd lijkt.

Ook de levensfase beïnvloedt de interpretatie. Voeding met het label ‘groei’ valt binnen een andere voedingscategorie dan voeding voor onderhoud bij volwassen dieren. ‘Alle levensfasen’ is een brede labelcategorie, maar dat betekent niet dat elk dier dezelfde hoeveelheid moet krijgen of dat individuele behoeften niet meer van belang zijn.

Stem de verklaring over voedingskundige geschiktheid af op je huisdier

Vraag jezelf vóór je een voeding kiest het volgende af:

• Is deze voeding bedoeld voor een hond of een kat?
• Groeit het dier nog, is het volwassen, drachtig, zogend of bevindt het zich in een andere levensfase?
• Is het product bedoeld als enige voeding?
• Geldt de verklaring over voedingskundige geschiktheid voor de relevante levensfase?
• Heeft je huisdier een aandoening waarvoor een specifieke voeding van de dierenarts nodig is?

Een gezonde volwassen hond en een opgroeiende puppy zijn allebei honden, maar met die diersoort alleen beantwoord je nog niet de vraag welke levensfase van toepassing is. Hetzelfde geldt voor volwassen katten en kittens.

De AAFCO-gids voor het kiezen van de juiste voeding voor je huisdier benadrukt het belang van diersoort, levensfase, gezondheidstoestand en voedingskundige volledigheid, evenals de noodzaak om algemene voedingsrichtlijnen aan te passen aan het individuele dier.

Waarom je “alle levensfasen” zorgvuldig moet interpreteren

“Alle levensfasen” kan klinken als de eenvoudigste keuze, omdat het voor iedereen geschikt lijkt. In de praktijk is het nog altijd een categorie met een eigen voedingskundige betekenis en bijbehorende voedingsrichtlijnen.

Interpreteer dit niet als:

• Eén portiegrootte voor elke leeftijd
• Eén caloriebehoefte voor elk lichaamsformaat
• Het bewijs dat de voeding ideaal is voor elk individueel dier
• Een vervanging voor het beoordelen van dracht, groei, activiteit of gezondheidstoestand

Het etiket vertelt je voor welke categorie het product bedoeld is. Het vervangt niet het volgen van de gewichtstrend, lichaamsconditie, eetlust, activiteit of gezondheid van je huisdier.

Hoe gebruik je voedingsrichtlijnen en calorie-informatie?

Gebruik de voedingsrichtlijnen als uitgangspunt en vergelijk ze vervolgens met de calorie-informatie en de reactie van je huisdier in de loop van de tijd.

Volledige en uitgebalanceerde voeding bevat doorgaans richtlijnen waarin de hoeveelheid voeding wordt gekoppeld aan het lichaamsgewicht van het dier en waarin de voedingsfrequentie wordt aangegeven. Dit zijn richtlijnen, geen individueel voedingsvoorschrift.

Op de verpakking kan bijvoorbeeld een bereik staan, zoals:

• Een bepaalde hoeveelheid voor een lagere gewichtsklasse
• Een grotere hoeveelheid voor een hogere gewichtsklasse
• Afzonderlijke richtlijnen voor puppy’s, kittens, volwassen dieren, dracht of lactatie
• Het advies om de dagelijkse hoeveelheid over meerdere maaltijden te verdelen

Gebruik de tabel als eerste referentie. De juiste hoeveelheid hangt onder andere af van:

• Lichaamsgrootte en lichaamsconditie
• Leeftijd en levensfase
• Activiteitsniveau
• Of het dier gecastreerd of gesteriliseerd is
• De huidige gewichtstrend
• Snacks en extra’s boven op de voeding
• De caloriedichtheid van de voeding
• Medische aandoeningen
• Of het dier aankomt, afvalt of op hetzelfde gewicht blijft

Lees voor een praktische vervolgstap deze gids over portiecontrole en afgewogen voeren voor huisdieren. Door porties steeds op dezelfde manier af te meten, kun je beter bepalen of een verandering in gewicht of eetlust wordt veroorzaakt door de voeding, de hoeveelheid of beide.

Waarom calorieën belangrijk zijn

Twee soorten voeding kunnen een vergelijkbaar percentage eiwit en vet bevatten, maar toch een verschillend aantal calorieën per kop, blikje, zakje of gram leveren. Je huisdier kan daardoor per product een andere hoeveelheid nodig hebben.

Wanneer het etiket het caloriegehalte vermeldt, let dan goed op de eenheid. Veelgebruikte aanduidingen zijn calorieën per kop, calorieën per blikje, calorieën per kilogram of een andere aangegeven hoeveelheid. Vergelijk geen caloriewaarde uit de ene eenheid met een portie uit een andere eenheid zonder de eenheden eerst naar elkaar om te rekenen.

Voor honden is deze gids over calorieën, etiketten en lichaamsconditie legt uit hoe voedingsrichtlijnen, calorie-informatie, afgewogen porties en de lichaamsconditie met elkaar samenhangen.

Waarom een maatbeker mogelijk niet nauwkeurig genoeg is

Het gewicht van een kopje brokjes kan variëren, afhankelijk van:

• De vorm en dichtheid van de brokjes
• Hoe stevig het voer inzakt
• Of het kopje vlak is afgestreken of juist is opgehoopt
• Hoeveel stof of kleine stukjes erin zitten
• De samenstelling van het voer

Bij droogvoer kan een weegschaal een beter herhaalbare meting opleveren dan een losjes gevuld kopje. De Precision Pet Food Scoop Scale is een optie binnen deze winkel om geschikt droogvoer voor huisdieren in gram of ounce af te wegen. Het apparaat bepaalt niet wat de juiste dagelijkse hoeveelheid is, maar kan je helpen een gekozen hoeveelheid telkens consistent af te wegen zodra die hoeveelheid is vastgesteld.

Welke informatie ontbreekt op een etiket van dierenvoeding?

Een etiket kan veel vertellen over het beoogde gebruik en de vermelde samenstelling, maar bevat niet alle informatie die nodig is om een individueel dieet te beoordelen.

Belangrijke informatie waarvoor je mogelijk contact moet opnemen met de fabrikant, een dierenarts om uitleg moet vragen of beide nodig hebt, omvat:

• De exacte hoeveelheid van elk ingrediënt in de samenstelling
• De volledige concentraties van aminozuren
• De verteerbaarheid
• Details over het productieproces
• Laboratoriumresultaten per batch
• Informatie over de herkomst van ingrediënten
• Maatregelen om kruiscontact met allergenen te voorkomen
• Voerresultaten voor het specifieke product die verder gaan dan de informatie op de verpakking
• Of het geschikt is voor een vastgestelde aandoening
• Of de klachten van een huisdier verband houden met het voer

Daarom is etiketten lezen een waardevolle vaardigheid bij het kiezen van voer, maar slechts beperkt bruikbaar als diagnostisch hulpmiddel.

Een gepubliceerde studie kan ook waardevolle aanwijzingen bieden zonder antwoord te geven op elke vraag die je bij het kiezen van voer kunt hebben. Zo onderzocht een studie uit 2015 24 vegetarische voedingen voor honden en katten en vond binnen deze onderzochte productgroep verschillen in etikettering en voedingsstoffen. De studie stelde niet vast hoe vaak momenteel aan de voorschriften wordt voldaan in de hele markt voor dierenvoeding en liet ook niet zien dat een bepaald voer ziekte veroorzaakte of voorkwam.

Een verantwoorde aanpak houdt het onderscheid in stand tussen:

• Wat er op de verpakking staat
• Wat officiële richtlijnen uitleggen
• Wat in een studie is gemeten
• Wat onbekend blijft over een individueel huisdier

Veelgemaakte fouten bij het lezen van etiketten van dierenvoeding

Fout 1: Alleen het eerste ingrediënt kiezen

Het eerste ingrediënt staat bovenaan omdat het qua gewicht het grootste aandeel heeft, maar zegt niets over de volledige samenstelling en bewijst niet dat de kwaliteit als geheel goed is. Bekijk ook de verklaring inzake voedingsgeschiktheid, de gegarandeerde analyse, het vochtgehalte, de calorieën, de voedingsrichtlijnen en de volledige ingrediëntenlijst.

Fout 2: Een hoog eiwitpercentage beschouwen als een volledige kwaliteitsbeoordeling

De hoeveelheid eiwit zegt niets over de balans van aminozuren, de verteerbaarheid, de geschiktheid van het caloriegehalte of de medische geschiktheid. Vergelijk het eiwitgehalte op basis van hetzelfde vochtgehalte en houd rekening met de diersoort, levensfase en gezondheid van je huisdier.

Fout 3: Percentages van nat- en droogvoer rechtstreeks vergelijken

Door het hoge vochtgehalte kan het eiwitpercentage van natvoer op basis van het voer zoals het wordt gegeven lager lijken. Reken het om naar droge stof wanneer dat nodig is voor de vergelijking en controleer daarna de calorieën afzonderlijk.

Fout 4: Aannemen dat ‘volledig en uitgebalanceerd’ elke vraag beantwoordt

De verklaring inzake voedingsgeschiktheid heeft betrekking op de voedingskundige geschiktheid voor een genoemde diersoort en levensfase. Dit garandeert niet dat elk huisdier het voer goed zal doen, elk ingrediënt zal verdragen, een ideaal gewicht zal behouden of bij een aandoening het juiste dieet krijgt.

Fout 5: ‘crude’ opvatten als een waarschuwing

Ruw eiwit, ruw vet en ruwe vezels verwijzen naar analysemethoden. Het woord ‘crude’ betekent niet dat de voedingsstof vervuild, onveilig of minderwaardig is.

Fout 6: Marketingtaal op één lijn stellen met de verklaring over de voedingskundige toereikendheid

‘Premium’, ‘natural’, ‘holistic’ en vergelijkbare termen kunnen helpen om de positionering van een product te beschrijven, maar vervangen niet de gestructureerde informatie op het etiket waarmee het beoogde voedingsgebruik wordt bepaald.

Fout 7: Een traktatie of supplement als enige voeding geven

Let op formuleringen zoals ‘alleen bedoeld voor intermitterende of aanvullende voeding’. Producten met deze vermelding zijn niet bedoeld om een volledige en uitgebalanceerde voeding te vervangen.

Fout 8: Voedingsrichtlijnen opvatten als een vast voorschrift

De richtlijnen op de verpakking zijn algemene aanwijzingen. Aanpassingen kunnen nodig zijn op basis van de gewichtsontwikkeling, lichaamsconditie, activiteit, tussendoortjes en gezondheidstoestand.

Fout 9: Ervan uitgaan dat het etiket de oorzaak van een probleem bij je huisdier kan vaststellen

Op basis van een etiket kun je niet vaststellen of braken, diarree, jeuk, gewichtsverandering, achterblijvende groei of een ander verschijnsel door voeding wordt veroorzaakt. Medische klachten moeten door een dierenarts worden beoordeeld.

Een vaste checklist om twee soorten dierenvoeding te vergelijken

Gebruik deze checklist wanneer je twee verpakkingen voor je hebt.

1. Controleer het type product

Is elk product:

• Volledige voeding
• Een traktatie
• Een topping voor over de voeding
• Een supplement
• Voeding die alleen bedoeld is voor intermitterende of aanvullende voeding?

Vergelijk producten met verschillende functies niet alsof ze elkaars vervanging zijn.

2. Controleer de diersoort

Controleer of op elk product staat dat het bedoeld is voor de diersoort die je voert. Ga daarbij niet alleen af op bekende ingrediënten.

3. Controleer de levensfase

Vergelijk groeivoeding met groeivoeding, onderhoudsvoeding voor volwassen dieren met onderhoudsvoeding voor volwassen dieren en andere categorieën waar mogelijk met dezelfde categorie.

4. Zoek de verklaring over de voedingskundige toereikendheid

Zoek de verklaring waarin staat dat de voeding volledig en uitgebalanceerd is en voor welke diersoort en levensfase deze bedoeld is. Ontbreekt de verklaring, is deze onduidelijk of komt deze niet overeen met de marketing van het product? Neem dan contact op met de fabrikant of kies voor een optie met een duidelijke etikettering.

5. Noteer de gegarandeerde samenstelling

Schrijf het volgende op:

• Ruw eiwit
• Ruw vet
• Ruwe vezels
• Vocht
• Elke aanvullende garantie die relevant is voor je keuze

Noteer ook of de waarden minimum- of maximumwaarden zijn.

6. Vergelijk het vochtgehalte op de juiste manier

Hebben de producten aanzienlijk verschillende vochtgehaltes? Reken de voedingsstofpercentages dan om naar droge stof voordat je ze vergelijkt.

7. Controleer de calorieën

Noteer de calorieën in dezelfde eenheid. Het aantal calorieën per blik kun je niet rechtstreeks vergelijken met het aantal calorieën per kopje zonder de portiebasis om te rekenen.

8. Lees de volledige ingrediëntenlijst

Let op ingrediënten die voor jouw huisdier van belang zijn, het aantal en type eiwitbronnen, toegevoegde vetten en vezels en ingrediënten die je dierenarts je heeft gevraagd te vermijden.

9. Lees de voedingsrichtlijnen

Gebruik deze als uitgangspunt. Houd rekening met de ontwikkeling van het gewicht, de lichaamsconditie, de activiteit, de leeftijd, tussendoortjes en de gezondheid van je huisdier.

10. Bepaal wat het etiket wel en niet kan aantonen

Het etiket kan je helpen het beoogde gebruik vast te stellen en de vermelde informatie te vergelijken. Op zichzelf kan het echter niet bewijzen dat de kwaliteit beter is of garanderen dat het voer de juiste keuze is voor een individueel huisdier.

Wanneer kan een dierenarts helpen bij het interpreteren van een etiket?

Begeleiding door een dierenarts is vooral belangrijk wanneer een huisdier een vastgestelde aandoening, een afwijkend gewicht, groeiproblemen, een zwangerschap of lactatie, aanhoudende spijsverteringsklachten, een vermoedelijke voedselallergie, nier- of urinewegproblemen heeft, of wanneer er sprake is van een andere aandoening die de voedingsbehoeften kan veranderen.

Bij een voedingskundige beoordeling door een dierenarts worden het huisdier, het voer en de manier van voeren in samenhang bekeken. Daarbij kan worden gekeken naar de lichaamsconditie, activiteit, tussendoortjes, de huidige voedselinname, de medische voorgeschiedenis en veranderingen in de loop der tijd. De samenvatting van de FDA van de voedingsbeoordelingsrichtlijnen van AAHA beschrijft deze bredere aanpak.

Neem de verpakking, een foto van het volledige etiket of de exacte productnaam mee naar de afspraak. Op de voorkant staan mogelijk niet alle gegevens die je dierenarts nodig heeft.

Een algemene gids voor het lezen van etiketten mag ook niet worden gebruikt om zonder professionele begeleiding een therapeutisch dieet te kiezen. Een product kan voldoen aan de norm voor volledige en uitgebalanceerde voeding voor een bepaalde levensfase en toch ongeschikt zijn voor een huisdier dat vanwege medische behoeften een ander voedingsplan nodig heeft.

Veelgestelde vragen

De belangrijkste punten

Een goede gewoonte bij het lezen van etiketten bestaat uit meerdere stappen:

1. Bepaal waarvoor het product bedoeld is.
2. Stem de diersoort en levensfase erop af.
3. Zoek de verklaring over voedingskundige volledigheid.
4. Lees de gegarandeerde analyse.
5. Corrigeer voor het vochtgehalte voordat je percentages van nat- en droogvoer vergelijkt.
6. Gebruik de ingrediëntenlijst voor context, niet als een enkele kwaliteitsbeoordeling.
7. Controleer de calorieën en voedingsrichtlijnen.
8. Bespreek individuele medische of voedingskundige vragen met een dierenarts.

Met deze volgorde voorkom je dat de meest voorkomende verkorte redeneringen je beslissing bepalen. Het eerste ingrediënt hoeft niet de volledige beoordeling te bepalen. Een hoog eiwitgehalte hoeft de vergelijking niet op zichzelf te beslissen. Een verklaring dat het voer “volledig en uitgebalanceerd” is, hoeft niet elke vraag te beantwoorden.

Gebruik de checklist bij het volgende pakket dat je vergelijkt. Het doel is niet om een etiket te vinden met één perfect kenmerk. Het doel is te begrijpen wat het voer hoort te leveren, wat de afgedrukte informatie daadwerkelijk ondersteunt en op welke punten de individuele behoeften van je huisdier om een nadere beoordeling vragen.