Roos of mijten bij je kat? Signalen en vervolgstappen bij de dierenarts

Gids voor de huid en vacht van je kat

Witte schilfers in de vacht van je kat kunnen gewone huidschilfers zijn, maar komen ook voor bij mijten, vlooien, ringworm, allergieën, infecties of wanneer je kat zich moeilijk kan verzorgen. De veiligste manier om de mogelijke oorzaken in kaart te brengen, is letten op het volledige patroon en niets aan de huid te veranderen voordat een dierenarts je kat heeft kunnen onderzoeken.

Een rustige kat met een paar losse schilfers heeft misschien geen spoedzorg nodig. Aanhoudende of erger wordende schilfering verdient aandacht, vooral als de huid rood, vet, pijnlijk of korstig is, onaangenaam ruikt of haar verliest. Deze gids helpt je om de klachten te observeren en je op een afspraak voor te bereiden. De gids kan geen huidziekte vaststellen en niet zeggen welk medicijn je kat nodig heeft.

Wat kattenroos betekent

Roos bestaat uit zichtbare huidschilfers: stukjes afgestoten huid die in de vacht blijven zitten. Huidschilfers die katten normaal verliezen zijn veel kleiner en kunnen klachten veroorzaken bij mensen met allergieën. Het gaat om twee verschillende dingen. Een zichtbare schilfer laat zien dat er schilfering is, maar niet waardoor die is ontstaan.

Sommige katten krijgen schilfers omdat ze een moeilijk bereikbaar deel van hun lichaam niet goed kunnen verzorgen. Overgewicht, stijve gewrichten, gebitsproblemen, klitten of een andere aandoening kunnen het verzorgingsgedrag veranderen. Ook droge of vette seborroe kan schilfers, roodheid, een onaangename geur of een wasachtige laag veroorzaken. Het overzicht van VCA over seborroe bij katten legt uit waarom de rug, het gezicht, de flanken en huidplooien er anders uit kunnen zien.

Een paar losse schilfers op een verder gezonde en comfortabele huid zijn iets anders dan schilfering die steeds terugkomt, zich uitbreidt of gepaard gaat met jeuk en veranderingen in de vacht. Ga er niet van uit dat een binnenkat, een schoon huis of een recent bad een medische oorzaak uitsluit.

Roos, mijten, vlooien, ringworm of een allergie?

Let op combinaties van signalen in plaats van op één visueel kenmerk. Een kat kan meerdere problemen tegelijk hebben en verschillende huidaandoeningen kunnen witte schilfers, roodheid, korstjes of haaruitval veroorzaken.

Wandelende roos en andere mijten

Cheyletiella blakei-mijt wordt in verband gebracht met wandelende roos. De mijten leven vlak bij het huidoppervlak en door hun beweging kunnen de schilfers lijken te bewegen. Veel schilfers langs de rug, jeuk, overmatig wassen, korsten of haaruitval kunnen voorkomen, terwijl sommige katten nauwelijks zichtbare ongemakken vertonen. De Merck Veterinary Manual vermeldt dat Cheyletiella zich gemakkelijk kan verspreiden in huishoudens met meerdere huisdieren en bij mensen tijdelijke huidirritatie kan veroorzaken.

Andere mijten zien er anders uit. Notoedrische schurft veroorzaakt vaak hevige jeuk en korstvorming rond de oren, kop en nek. Oormijt houdt vaker verband met krabben aan de oren, schudden met de kop en ontstoken gehoorgangen, hoewel mijten soms ook elders worden aangetroffen. Een bewegend stipje is een reden om een foto of korte video voor de dierenarts te bewaren, geen bewijs dat er mijten aanwezig zijn. Lees het overzicht van de Merck Veterinary Manual over mijten bij katten voor de verschillen tussen deze aandoeningen.

Vlooien en vlooienpoep

Zwart of bruin materiaal dat op peper lijkt en dicht bij de huid zit, kan vlooienpoep zijn: uitwerpselen van vlooien. Als je een kleine hoeveelheid vochtig maakt op wit materiaal, kan die roodbruin kleuren wanneer er bloed aanwezig is, maar dat is slechts een aanwijzing. Huisstof, kattenbakvulling en opgedroogde verzorgingsproducten kunnen er hetzelfde uitzien. Levende vlooien zie je soms niet, en een kat kan sterk reageren op vlooienbeten zonder dat er veel zichtbare vlooien aanwezig zijn.

Vlooien kunnen krabben, kleine korstjes, afgebroken haren en kale plekken veroorzaken, vaak rond de onderrug en de staartbasis. De richtlijnen van de Companion Animal Parasite Council voor vlooien raden aan om een preventiemiddel te kiezen op basis van de individuele kat, het lokale risico en het gebruik volgens het etiket. Vraag je dierenarts om advies voordat je het preventieplan aanpast.

Ringworm

Ringworm is een schimmelinfectie, geen worm. De aandoening kan schilfering, korsten, afgebroken of doffe haren, kale plekken, een ontstoken huid of veranderingen in de kleur van de huid of vacht veroorzaken. Een kat kan een atypisch patroon hebben of besmette haren dragen zonder duidelijke klachten. Een ronde plek kan aanleiding geven tot verdenking, maar aan de vorm alleen kun je ringworm niet bevestigen. Het Cornell University College of Veterinary Medicine legt uit dat roos en schilfering tot de mogelijke verschijnselen behoren en dat ringworm van katten op mensen kan overgaan.

De University of California, Davis merkt op dat je op basis van het uiterlijk alleen geen betrouwbare diagnose kunt stellen. Een dierenarts kan een Wood-lampcontrole, haaronderzoek, schimmelkweek, PCR of een andere test combineren die bij de situatie past. Een negatieve uitslag van één methode geeft niet op elke vraag antwoord. De ringwormgids van UC Davis legt deze beperkingen van de tests uit.

Allergie, infectie of een verzorgingsprobleem

Katten met een allergie likken of bijten vaak aan hun huid in plaats van eraan te krabben. Je kunt dunnere vacht op de buik of poten zien, kleine korstjes, roodheid of herhaaldelijk wassen. Een overgroei van bacteriën of gisten kan een onaangename geur, vettigheid, vocht of gevoeligheid veroorzaken. Een kat die moeilijk bij de rug kan komen, kan daar schilfers ophopen zonder dat er een parasiet aanwezig is. Deze patronen overlappen elkaar, dus de volgende stap hangt af van het comfort van de kat, de mate van huidbeschadiging, de medische voorgeschiedenis en de testresultaten.

Wat je thuis veilig kunt observeren

Laat je kat zelf een comfortabele houding kiezen. Stop als je kat terugdeinst, gromt, bijt, zich verstopt of probeert te ontsnappen. Je hoeft een pijnlijke of angstige kat niet in bedwang te houden om nuttige informatie te verzamelen.

1. Kijk voordat je de huid aanraakt. Let bij helder, gelijkmatig licht op of het materiaal loszit of vastzit, wit of donker is en droog of vettig aanvoelt. Trek niet aan korsten en schraap niet over de huid.
2. Breng de vacht in kaart. Maak een foto van het hele lichaam, de vacht eromheen en een close-up van de schilfers of het huidletsel. Noteer om welk lichaamsdeel het gaat, de datum en de lichtomstandigheden. Een korte video kan vastleggen of er mogelijk beweging is, maar kan niet aantonen dat het om een mijt gaat.
3. Let op veranderingen in gedrag en huid. Noteer krabben, likken, bijten, schudden met de kop, verstoorde slaap, pijn, geur, roodheid, afgebroken haren, kale plekken, zwelling, vocht of pus en bloedingen.
4. Ga na wie er nog meer last van heeft. Kijk of een andere kat, hond, konijn of persoon vergelijkbare huidveranderingen heeft. Binnen blijven verkleint de kans op sommige besmettingsroutes, maar sluit overdracht via dieren, beddengoed, verzorgingsmateriaal, kleding of recent bezochte plekken niet volledig uit.
5. Neem de voorgeschiedenis mee. Noteer recente adoptie, verblijf in een pension, trimbeurten, reizen, nieuw beddengoed, veranderingen in voeding, vlooienpreventie, shampoos, doekjes, crèmes, oliën of medicijnen. Neem indien mogelijk de verpakkingen mee naar de afspraak.

Als de huid ontstoken of rauw is, of bedekt is met vastzittende korsten, laat deze dan met rust. Borstel niet rechtstreeks over deze plekken. Een praktische gids voor voorzichtige vachtverzorging bij klitten en een gevoelige kattenhuid kan helpen bij het kiezen van de juiste hulpmiddelen nadat een dierenarts de huid heeft beoordeeld.

Wat je niet op onverklaarde schilfers moet aanbrengen

Probeer de vacht niet schoon te maken voordat je kat is onderzocht. Wassen, schrapen, peuteren of een nieuw product aanbrengen kan de huid irriteren, besmette haren verspreiden of de uitslag van een monster beïnvloeden.

• Essentiële oliën: Breng nooit geconcentreerde tea tree-, pepermunt-, eucalyptus- of citrusolie, of andere essentiële oliën, aan op een kat. Katten kunnen schade oplopen door rechtstreeks contact en door het oplikken van resten. De richtlijnen van het ASPCA Animal Poison Control Center raden aan om rechtstreekse toepassing te vermijden en na een vermoedelijke blootstelling contact op te nemen met een dierenarts of antigifcentrum.
• Antiroosshampoo of crèmes voor mensen: Gebruik geen antiroos-, acne-, koolteer- of antischimmelproduct voor mensen, tenzij je dierenarts je specifiek vertelt dat je precies dat product moet gebruiken.
• Vlooienmiddelen die alleen voor honden zijn: Verdeel nooit een dosis voor honden en gebruik nooit een hondenproduct bij een kat. Let op de diersoort, leeftijd, het gewicht en de aanwijzingen op het etiket. Het veiligheidsadvies van de FDA over vlooien- en tekenmiddelen legt uit waarom het belangrijk is om de diersoort en het etiket goed op elkaar af te stemmen.
• Middelen voor huishoudelijk gebruik of overgebleven medicijnen op recept: Producten voor vloeren, tuinen, mensen of andere dieren horen niet op een kat. Begin niet op eigen initiatief met een oude kuur met steroïden, antibiotica, antischimmelmiddelen of antiparasitaire medicijnen.

Als je kat na contact met een product gaat kwijlen, overgeven, wankelen, trillen of slap wordt, moeite krijgt met ademhalen, opvallend suf is of andere ziekteverschijnselen vertoont, bel dan onmiddellijk een dierenarts. Houd de verpakking of een foto van het etiket bij de hand. Wek geen braken op en was je kat niet, tenzij een dierenarts of antigifcentrum je dat vertelt.

Wanneer je een dierenarts moet bellen

Zoek nu spoedhulp

Schilfers alleen zijn zelden een noodgeval. Zoek met spoed hulp bij ademhalingsproblemen, instorten, toevallen, ernstige zwakte, plotselinge zwelling van het gezicht, vermoedelijke vergiftiging, een bloeding die niet stopt, uitgebreide rauwe huid, hevige pijn, herhaaldelijk overgeven of niet willen eten in combinatie met andere ziekteverschijnselen.

Maak snel een afspraak

Neem snel contact op met je dierenarts als de schilfers zich uitbreiden, de jeuk hevig is, je kat niet tot rust komt of niet kan slapen, er dikke korsten op de oren of het gezicht ontstaan, de huid open is of vocht afscheidt, haren afbreken of uitvallen, of meer dan één dier klachten heeft. Een huisgenoot met een nieuwe of zich uitbreidende uitslag moet contact opnemen met een zorgprofessional. Probeer de uitslag van een persoon niet te diagnosticeren aan de hand van de huid van je kat.

Plan een gewone afspraak

Ook als je kat verder stabiel is, is onderzoek verstandig wanneer de schilfers aanhouden of terugkomen, de vachtverzorging minder wordt, het gewicht of de mobiliteit verandert, er een geur ontstaat of je niet zeker weet of antiparasitaire preventie geschikt is. Aanhoudende schilfering kan het eerste zichtbare teken zijn van een probleem dat gemakkelijker te beoordelen is voordat er uitgebreide schade aan huid of vacht ontstaat.

Wat een dierenarts kan onderzoeken

Het bezoek begint meestal met een volledige voorgeschiedenis en een onderzoek van de huid, vacht, oren, klauwen en algemene gezondheid. Afhankelijk van het patroon kan een dierenarts een vlooienkam, een preparaat met doorzichtige tape, een huidafkrabsel, haaronderzoek, cytologie, onderzoek met een Wood-lamp, een schimmelkweek, PCR of een biopsie gebruiken. Elke methode neemt een monster van een andere plek of zoekt naar een ander organisme. Een negatieve uitslag maakt een oorzaak minder waarschijnlijk, maar sluit niet elke mogelijke oorzaak uit, vooral niet als een kat het materiaal aan het huidoppervlak heeft weggepoetst.

Neem je foto's, aantekeningen, productverpakkingen en de namen van alle dieren in huis mee. Vertel de dierenarts over huidveranderingen bij mensen, recent contact met andere dieren en alle producten die al zijn gebruikt. De dierenarts kan bepalen of andere huisdieren ook onderzocht moeten worden en welke voorzorgsmaatregelen in huis bij de situatie passen.

Voorzorgsmaatregelen in huis terwijl je wacht

Als mijten of ringworm redelijkerwijs worden vermoed, beperk dan nauw contact van gezicht tot gezicht, gebruik gedeeld verzorgingsmateriaal tijdelijk niet, was je handen nadat je de kat of het beddengoed hebt aangeraakt en houd losse haren onder controle. Geef je kat een comfortabele, schone rustplek als apart houden praktisch is en geen stress veroorzaakt. Begin niet zonder advies van de dierenarts aan een uitgebreide ontsmetting en gebruik geen bestrijdingsmiddel.

Ringworm kan zich verspreiden tussen huisdieren en mensen. De Richtlijnen van de CDC voor het voorkomen van ringworm raadt aan om met een huisdier met huiduitslag naar de dierenarts te gaan, uw handen te wassen en veelgebruikte ruimtes en het beddengoed zo nodig schoon te maken. Hoe grondig er moet worden schoongemaakt, hangt af van de bevestigde of vermoedelijke aandoening en van de mensen en dieren in huis.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn kat roos of mijten heeft?

Losse witte schilfers zonder jeuk of huidbeschadiging kunnen passen bij gewone roos, maar bewijzen niet dat dit de oorzaak is. Veel schilfers langs de rug, beweging, hevige jeuk, korsten, haaruitval of een ander aangetast dier kunnen wijzen op mijten of een ander huidprobleem. Om de oorzaak vast te stellen, heeft een dierenarts mogelijk huidschilfers, een plakbandpreparaat, een huidafkrabsel, haar of een ander monster nodig.

Betekenen bewegende schilfers dat mijn kat Cheyletiella heeft?

Dat kan een aanwijzing zijn, omdat Cheyletiella-mijten zich tussen oppervlakkige schilfers kunnen verplaatsen. Schilfers kunnen ook bewegen wanneer de haren bewegen. Een video kan daarom nuttige informatie geven, maar is geen diagnose die u zelf kunt stellen. Schraap de huid niet en breng geen product aan voordat u uw dierenarts hebt gevraagd wat u moet doen.

Kan een kat die alleen binnen leeft mijten, vlooien of ringworm krijgen?

Binnen blijven verkleint de kans op bepaalde vormen van blootstelling, maar sluit deze oorzaken niet uit. Dieren, mensen, transportmanden, beddengoed, verzorgingsmaterialen en besmette haren kunnen materiaal mee naar binnen brengen. Blootstelling bewijst niet dat er sprake is van een infectie, en het ontbreken van zichtbare vlooien geeft geen definitief antwoord.

Kan ik mijn kat borstelen of wassen als de schilfers geen duidelijke oorzaak hebben?

Begin met voorzichtig kijken en observeren. Borstel niet over rauwe huid, vastzittende korsten, pijnlijke plekken of klitten die aan de huid trekken. Was uw kat niet voordat de dierenarts de oorzaak heeft onderzocht, tenzij uw dierenarts dit adviseert. Wassen kan namelijk materiaal op het huidoppervlak verwijderen en beschadigde huid irriteren.

Wat betekenen zwarte puntjes in de vacht?

Zwarte of bruine puntjes kunnen vlooienpoep zijn, maar kattenbakvulling, stof en opgedroogde producten kunnen er vergelijkbaar uitzien. Een vlooienkam en een onderzoek door de dierenarts geven betrouwbaardere informatie dan alleen de kleur. Neem contact op met uw dierenarts als de zwarte puntjes samengaan met jeuk, korstjes, bijten of likken aan de huid, of haaruitval.

Kunnen schilfers op zichzelf ringworm bevestigen?

Nee. Ringworm kan schilfers veroorzaken, maar dat geldt ook voor mijten, vlooien, allergieën, infecties, seborroe en problemen met de vachtverzorging. Mogelijk zijn onderzoek van de haren en huid, screening met een Wood-lamp, een kweek, PCR of ander veterinair onderzoek nodig.

Wanneer moet ik met schilfers naar de dierenarts?

Maak een afspraak als de schilfers aanhouden of terugkomen, of als uw kat last heeft van hevige jeuk, roodheid, een onaangename geur, korsten, afgebroken haren, kale plekken, pijn, snelle verspreiding of als meerdere huisdieren zijn aangetast. Zoek met spoed hulp bij een vermoeden van vergiftiging, veranderingen in de ademhaling of het zenuwstelsel, instorting, hevige pijn of uitgebreide bloedingen of rauwe huid.

Bronnen

• Merck Veterinary Manual: mijten bij katten
• VCA Animal Hospitals: seborroe bij katten
• Cornell University College of Veterinary Medicine: ringworm bij katten
• UC Davis School of Veterinary Medicine: ringworm bij katten
• Companion Animal Parasite Council: vlooien
• FDA: veilig gebruik van vlooien- en tekenmiddelen bij huisdieren
• ASPCA Animal Poison Control Center: etherische oliën in de buurt van huisdieren
• Centers for Disease Control and Prevention: ringworm voorkomen

Deze informatie is algemene voorlichting voor mensen die voor katten zorgen. De informatie vervangt geen onderzoek, tests of advies van uw dierenarts. Veranderingen aan de huid bij mensen moeten met een zorgprofessional worden besproken.